Πέμπτη 30 Ιουλίου 2026
Τετάρτη 29 Ιουλίου 2026
Τρίτη 28 Ιουλίου 2026
Στὶς κατασκηνώσεις τοῦ Ἁγίου Γερβασίου, Πατρῶν.
Συνεχίζεται τὸ ἅγιο ἔργο τοῦ Ὁσίου καὶ Θεοφόρου πατρὸς ἡμῶν Γερβασίου, τοῦ ἐν Πάτραις, στὸν εὐαίσθητο τομέα τῆς νεότητος, στὸν ὁποῖον ἐξαιρέτως ἐργάστηκε, ὁ ἡγιασμένος τῶν Πατρῶν διδάσκαλος.
Πλῆθος παιδιῶν τοῦ Δημοτικοῦ, τοῦ Γυμνασίου καὶ τοῦ Λυκείου καὶ Φοιτητές, ἀγόρια καὶ κορίτσια, σὲ ξεχωριστὲς περιόδους, ἀπολαμβάνουν τὴν ἀγάπη καὶ τὴν εὐλογία τῆς τοπικῆς μας Ἐκκλησίας, στὸν εὐλογημένο χῶρο ποὺ πότισε μὲ τὸν ἱδρῶτα του ὁ Ὅσιος Γερβάσιος, ἐκεῖ ὅπου εὑρίσκεται ὁ τάφος του καὶ φυλάσσονται τὰ χαριτόβρυτα Λείψανά του.
Ὑπεύθυνος τῶν κατασκηνώσεων εἶναι ὁ Ἱεροκῆρυξ τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως, Ἀρχιμ. Γερβάσιος Παρακεντές, ὁ ὁποῖος μαζὶ μὲ τὸν Διάκονο Γερβάσιο καὶ ἄλλους συνεργάτες, ἔχουν καὶ τὴν εὐθύνη λειτουργίας τοῦ Ἱεροῦ Προσκυνήματος.
Τὶς κατασκηνώσεις ἐπεσκέφθη ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πατρῶν κ.κ. Χρυσόστομος, ὁ ὁποῖος ἀνέπεμψε δέηση στὸν Ἱερὸ Ναὸ τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς, ὅπου εἶναι θησαυρισμένα τὰ χαριτόβρυτα Λείψανα τοῦ Ὁσίου Γερβασίου, μίλησε στὰ παιδιὰ μὲ ἀγάπη πατρικὴ καὶ εὐλόγησε τὴν τράπεζα.
Νὰ σημειώσουμε, ὅτι ὁ Ὅσιος Γερβάσιος τῶν Πατρῶν εἶναι ὁ ἱδρυτὴς τῶν ὀργανωμένων Κατηχητικῶν Σχολείων τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐφήρμοσε παιδαγωγικὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖο ἔχει πάντοτε καὶ ἰδιαιτέρως σήμερα ἐπικαιρότητα.
Ἡ ἵδρυση λ.χ. Νηπιαγωγείων ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία γιὰ τὴν ἐποχὴ ἐκείνη (1923), ἦτο πρωτοποριακὴ κίνηση καὶ ἰδέα, ποὺ ἐφαρμόστηκε στὴν Πάτρα, ἀπὸ τὸν Ὅσιο Γερβάσιο.
ΔΕΚΑΠΕΝΤΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2026-Ο ΜΗΝΑΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΜΑΣ
- 1/8 ΣΑΒΒΑΤΟ: Θεία Λειτουργία-Μικρός Αγιασμός 06:30-08:30. Ενόψει της εορτής της Παναγίας μας 15/8, καθημερινά έως 15/8 θα τελείται στον κάτω Ιερό Ναό Θεία Λειτουργία από ώρα 06:30-08:20 περίπου.
- Οι Ιερές Παρακλήσεις του Δεκαπενταυγούστου θα τελούνται μεθ’ Εσπερινού (Δευτέρα-Τετάρτη-Παρασκευή η Μικρά Παράκλησις) και (Κυριακή-Τρίτη-Πέμπτη η Μεγάλη Παράκλησις) στις 19:00, εκτός των ημερών: 1/8, 5/8, 8/8 και 14/8.
- Κατά τον μήνα Αύγουστο(εκτός των Εσπερινών μετά παρακλήσεως στις 19:00) ο Εσπερινός θα τελείται στις 18:30.
Δευτέρα 27 Ιουλίου 2026
Πατρῶν: «Κρατῆστε ζωντανὴ τὴν Ἑλλάδα».
Στὸ καταπληκτικὸ 28ο Φεστιβὰλ Χοροῦ, στὸ Νέο Σούλι Πατρῶν, μίλησε σὲ πλῆθος Λαοῦ, ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πατρῶν, μὲ θερμὰ λόγια, ἐπαινώντας τὴν ἐξαίρετη κάθε χρόνο προσπάθεια τοῦ δραστηρίου Πολιτιστικοῦ Συλλόγου Νέου Σουλίου Πατρῶν καὶ τῶν Χορευτικῶν τμημάτων, γιὰ τὴν φλόγα καρδιᾶς καὶ τὴν διατήρηση τῆς παραδόσεως τοῦ Γένους μας.
Συμμετεῖχαν ἐφέτος πάνω ἀπὸ 500 χορευτὲς, ἀπὸ Συλλόγους ἀπὸ ὅλη τὴν Ἑλλάδα, παρουσιάζοντας δεκάδες χορευτικὲς παραστάσεις. Τὸ θέμα τοῦ Φεστιβὰλ ἐφέτος ἦτο: «Ὅσα χωράει ἕνας χορός».
«…Σᾶς ἀξίζει κάθε ἔπαινος γιὰ τὴν καταπληκτικὴ ἐργασία σας, γιὰ τὴν ἑνότητά σας, γιὰ τὴν ἀφοσίωσή σας στὰ Ἱερὰ καὶ τὰ Ὅσια τοῦ Γένους μας. Σᾶς εὐχαριστοῦμε γιὰ τὸν ἀγῶνα ποὺ κάνετε, γιὰ τὰ μηνύματα ποὺ περνᾶτε, γιὰ τὰ διδάγματα στὰ παιδιά σας. Μὲ τὴν πρόσκληση στὸ Φεστιβάλ, Πολιτιστικῶν Συλλόγων ἀπὸ ὅλη τὴν Ἑλλάδα, δημιουργεῖτε συγκλονιστικὰ αἰσθήματα καὶ μᾶς μεταφέρετε σὲ χώματα ἱερά, σὲ πατρίδες ἀλησμόνητες καὶ ποτισμένες μὲ δάκρυ καὶ αἷμα ἡρώων καὶ μαρτύρων τῆς Πίστεως καὶ τῆς Πατρίδος.
Σὲ καιροὺς δύσκολους, ποὺ οἱ ἀξίες καταπίπτουν καὶ οἱ θεσμοὶ βάναυσα βάλλονται, ἐσεῖς μὲ θάρρος καὶ παρρησία, μὲ δυνατὴ φωνή, προβάλλετε τὴν ἀξία τῆς οἰκογένειας, τὴν προστασία τοῦ ἀγέννητου παιδιοῦ, ἀναδεικνύετε τὸ δημογραφικό, ὡς τὸ μέγα πρόβλημα τῆς Πατρίδος μας καὶ κρατᾶτε τὶς μνῆμες ζωντανές, διδάσκοντας τὰ παιδιά μας τὶς ἀξίες, τὴν πίστη στὸ Θεό, τὴν ἀγάπη στὴν Πατρίδα μας, τὴν ἀξία τῆς οἰκογένειας, τὴν διατήρηση τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσας καὶ τῆς ἰδιοπροσωπίας τῆς Ἑλλάδος…».
Ἰδιαίτερη ἀναφορὰ ἔκανε ὁ Σεβασμιώτατος , ἀπονέμοντας ἐκ μέρους τοῦ Πολιστικοῦ Συλλόγου Σουλίου, ἀναμνηστικὴ πλακέτα, στὸν δραστήριο διδάσκαλο τοῦ χοροῦ κ. Ἰωάννη Καραγιάννη, ὁ ὁποῖος ἐπὶ 30 χρόνια, ἀγωνίζεται ἀνιδιοτελῶς γιὰ τὴν διάσωση καὶ διατήρηση τῆς παραδόσεως τοῦ τόπου μας, κρατώντας ἑνωμένους μικροὺς καὶ μεγάλους.
Ἐπίσης ἐξέφρασε τὴν εὐαρέσκειά του στὸν Πρόεδρο τοῦ Πολιτιστικοῦ Συλλόγου Σουλίου κ. Γεώργιο Φωτακόπουλο, στὰ Μέλη τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου καὶ σὲ ὅλα τὰ Μέλη τοῦ Συλλόγου, ὅπως καὶ στὰ προηγούμενα Διοικητικὰ Συμβούλια, γιὰ τὴν ἐξαιρετικὴ καὶ πρότυπη ἐργασία τους, ὄχι μόνο τοπικά, ἀλλὰ καὶ εὐρύτερα, στὸν Πρόεδρο τῆς Κοινότητος Νέου Σουλίου κ. Κωνσταντῖνο Κεπενό, στὴν Διευθύντρια καὶ στοὺς Δασκάλους τοῦ Σχολείου, στοὺς Γονεῖς τῶν παιδιῶν καὶ σὲ ὅλους του Σουλιῶτες, τοὺς ὁποίους ἐχαρακτήρισε, ἄξιους ἀπογόνους τῶν ἡρωικῶν Σουλιωτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐγκαταστάθηκαν στὴν περιοχὴ ἀπὸ τὸ 1650.
Ἐπίσης, ἀπένειμε ἀναμνηστικὴ πλακέτα, ἐκ μέρους τοῦ Συλλόγου, στὸν κ. Βασίλειο Καραγιάννη γιὰ τὴν ὅλη προσφορά του στὸ Σύλλογο καὶ στὴν προσπάθεια γιὰ τὴν διατήρηση τῆς Ἑλληνοχριστιανικῆς μας παραδόσεως.
Τέλος, καλωσόρισε ὅλα τὰ Χορευτικὰ τμήματα καὶ τοὺς Συλλόγους, ποὺ βρέθηκαν στὴν Πάτρα συμμετέχοντας στὸ 28ο Φεστιβὰλ Νέου Σουλίου καὶ εὐχήθηκε ἀπὸ τὰ βάθη τῆς ψυχῆς του, κάθε εὐλογία καὶ δωρεὰ παρὰ Κυρίου».
Κατέληξε δὲ μὲ τὸν λόγον: «Σᾶς εὐχαριστοῦμε εὐγνωμόνως… Κρατῆστε ζωντανὴ τὴν Ἑλλάδα…»
Σάββατο 25 Ιουλίου 2026
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΠΑΤΡΩΝ κ.κ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΑΠΟ 1ης ΕΩΣ ΚΑΙ 15ης ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2026.
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΠΑΤΡΩΝ
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ
ΠΑΤΡΩΝ κ.κ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ
ΑΠΟ 1ης ΕΩΣ ΚΑΙ 15ης ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2026.
- Σάββατον 1 Αὐγούστου: Ἑσπερινός εἰς τόν Ἱ. N. Ἁγ. Τριάδος Καρυᾶς Πατρῶν, ὣρα 7μ.μ.
- Kυριακή 2 Αὐγούστου: Θεία Λειτουργία εἰς τόν Ἱ. Ν Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου Παραλίας, Πατρῶν. ● Ἱερά Παράκλησις εἰς τόν Ἱ. Ν. Ἁγ. Κων/νου καί Ἑλένης Καλαμακίου (Βίδοβας), ὣρα 7μ.μ.
- Δευτέρα 3 Αὐγούστου: Ἱερά Παράκλησις εἰς τόν μνημειακόν ἱστορικόν Ἱερόν Ναόν Παναγίας Μέτζαινας, ὣρα 8μ.μ.
- Τρίτη 4 Αὐγούστου: Ἱερά Παράκλησις εἰς τόν Ἱ.Ν.Ζωοδόχου Πηγῆς Θέας, ὣρα 7μ.μ.
- Τετάρτη 5 Αὐγούστου: Θεία Λειτουργία εἰς τόν Ἱ. Ν. Ἁγ. Κωνσταντίνου καί Ἑλένης Μπινιερεΐκων, Πατρῶν. ● Ἑσπερινός εἰς τον Ἱ. Ν. Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος Καραμεσηνεΐκων, ὣρα 7μ.μ.
- Πέμπτη 6 Αὐγούστου: Θεία Λειτουργία εἰς τόν πανηγυρίζοντα Ἱ. Ν. Παντοκράτορος Πατρῶν. ● Συμμετοχή εἰς τόν Πανηγυρικόν Ἑσπερινόν εἰς Προσκύνημα Ὁσίου Ἰωάννου τοῦ Ρώσου, εἰς Προκόπιον Εὐβοίας.
- Παρασκευή 7 Αὐγούστου: Θεία Λειτουργία εἰς τό Προσκύνημα Ὁσίου Ἰωάννου Ρώσου, Εὐβοίας (Ἀνάμνησις θαύματος Ὁσίου Ἰωάννου, κατασβέσεως φοβερᾶς πυρκαϊᾶς).● Ἑσπερινός ἑορτῆς Ἁγ. Καλλινίκου, εἰς Ἂρταν (Ὀνομαστήρια Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ἄρτης κ. Καλλινίκου).
- Σάββατον 8 Αὐγούστου: Θεία Λειτουργία ἑορτῆς Ἁγ. Καλλινίκου, εἰς Ἂρταν.
- Κυριακή 9 Αὐγούστου: Θεία Λειτουργία εἰς τόν Ἱ. Ν. Ἁγίου Ἀνδρέου, Πατρῶν. ● Ἑσπέρας Ἐγκώμια τῆς Παναγίας, εἰς τήν Ἱ. Μονήν Παναγίας Γηροκομητίσσης, ὣρα 7μ.μ.
- Δευτέρα 10 Αὐγούστου: Ἱερά Παράκλησις εἰς Ἁγ. Μαρίναν Τριταίας, Πατρῶν, ὣρα 7μ.μ.
- Τρίτη 11 Αὐγούστου: Ἱερά Παράκλησις εἰς τόν Ἱ. Ν. Ἁγ. Φωτεινῆς Ἀστερίου, ὣρα 7μ.μ.
- Τετάρτη 12 Αὐγούστου: Ἱερά Παράκλησις εἰς τόν Ἱ.Ν. Ἁγίου Ἀνδρέου Ρουπακιᾶς, ὣρα 7μ.μ.
- Πέμπτη 13 Αὐγούστου: Ἱερά Παράκλησις εἰς τόν Ἱ.Ν. Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου Δρεπάνου, ὣρα 7μ.μ.
- Παρασκευή 14 Αὐγούστου: Μέγας Ἑσπερινός Ἑορτῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου καί ἐν συνεχείᾳ Ἱερά Ἀγρυπνία εἰς τήν πανηγυρίζουσαν ἱστορικήν Ἱεράν Μονήν Παναγίας Γηροκομητίσσης, Πατρῶν.
Παρασκευή 24 Ιουλίου 2026
Ἡ ἔρημος «Πόθεν ἡμῖν ἐν ἐρημίᾳ ἄρτοι τοσοῦτοι ὥστε χορτάσαι ὄχλον τοσοῦτον;» (Ματθ. 15,33)
Στὴν ἔρημο καὶ πάλι ὁ Κύριος. Μαζὶ καὶ οἱ μαθηταί. Ἀλλὰ ἡ παρουσία του μέσα στὸν κόσμο ἦταν τόσο εὐεργετική, ὥστε ἡ ἀπουσία του, ἔστω καὶ γιὰ λίγο, γινόταν αἰσθητή. Δὲν ἔκαναν χωρὶς αὐτόν. Τὸν ἤθελαν πάντα κοντά τους, νὰ τὸν βλέπουν, ν᾽ ἀκοῦνε τὴ φωνή του, νὰ χαίρωνται τὴν εὐλογία του. Πόσο διαφορετικὰ ἔ νιω θαν ὅ ταν ἦταν κοντὰ στὴ θεανδρικὴ προσωπικότητά του! Γι᾽ αὐτό, μόλις πληροφορήθηκαν ὅτι βγῆκε στὴν ἔρημο, τὸν ἀναζήτησαν· καὶ δὲν ἄργησαν ν᾽ ἀνακαλύψουν ποῦ εἶχε ἀποσυρθῆ. Ἡ εἴδησι μεταδόθηκε. Πυκνὰ πλήθη ἄφηναν τὰ σπίτια, ἄντρες γυναῖκες καὶ παιδιά, ἄρρωστοι ποὺ ἔπασχαν ἀπὸ διάφορες ἀσθένειες μαζεύτηκαν. Χιλιάδες λαός. Ἡ ἔρημος μεταβλήθηκε σὲ πόλι. Καὶ ὁ Ἰησοῦς βλέποντας τὸ λαὸ στὴν ἔρημο, ἔνιωσε εὐσπλαχνία· ἀντὶ νὰ καθοδηγοῦνται καὶ νὰ προστατεύωνται ἀπὸ τοὺς διδασκάλους τοῦ Ἰσραήλ, ἦταν ἐγκαταλελειμμένοι, σὰν πρόβατα χωρὶς ποιμένα. Νά ὅμως τώρα ὁ καλὸς Ποιμένας!
Καὶ τὰ πρόβατα ἀκοῦνε τὴ φωνή του καὶ ἔρχονται κοντά του. Τροφὴ τῶν ἀ λόγων προβάτων ἡ χλόη· καὶ τροφὴ τῶν λογικῶν προβάτων; Ἡ θεία διδαχή. Διψασμένα, πεινασμένα τὰ λογικὰ πρόβατα, εὕρισκαν στὸ Χριστὸ ὅ,τι ζητοῦσαν. Κ᾽ ἐκεῖνος ἄρχισε στὴν ἔρημο τὸ ἔργο του· δίδασκε καὶ θεράπευε. Ὁ ἥλιος πήγαινε νὰ βασιλέψῃ, μὰ ὁ Κύριος συνέχιζε. Κανένας ἀπὸ τὸ πλῆθος δὲν ἔδειχνε διάθεσι νὰ φύγῃ· ὅλοι ἀφωσιωμένοι στὴ διδαχή. Ἀκούγοντας εἶχαν μεταρσιωθῆ σ᾽ ἕναν ἀνώτερο πνευματικὸ κόσμο, ζοῦσαν στιγμὲς θεϊκῆς εὐφροσύνης, εἶχαν λησμονήσει τὸν ἑαυτό τους. Φανταστῆτε· τρεῖς μέρες ἦ ταν νηστικοί! Κι ὅμως παράπονο δὲν ἀκούστηκε. Ὅσο τὸ πνεῦμα τρέφεται, τόσο τὸ σῶμα γίνεται λιγώτερο ἀπαιτητικό· σὲ μερικὲς περιπτώσεις ἁγίων λησμονεῖ καὶ φαγητὸ καὶ ποτὸ καὶ ὕπνο. Ἀλλ᾽̓ ὅταν τὸ πνεῦ μα παύσῃ νὰ τροφοδοτῆται μὲ τὴν ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ, τότε ὁ ἄνθρωπος γίνεται ὅ λος ὕλη, ὅ λος στομάχι καὶ κοιλιά, καὶ τίποτ᾽ ἄλλο δὲν σκέπτεται παρὰ πῶς θὰ ἱκανοποιήσῃ τὶς αἰσθήσεις.
Ἐνῷ ὅμως οἱ ὄχλοι δὲν ἔδειχναν καμμιά ἀνησυχία, οἱ μαθηταὶ ἐπεμβαίνουν. Λένε στὸν Κύριο·
Καὶ τὰ πρόβατα ἀκοῦνε τὴ φωνή του καὶ ἔρχονται κοντά του. Τροφὴ τῶν ἀ λόγων προβάτων ἡ χλόη· καὶ τροφὴ τῶν λογικῶν προβάτων; Ἡ θεία διδαχή. Διψασμένα, πεινασμένα τὰ λογικὰ πρόβατα, εὕρισκαν στὸ Χριστὸ ὅ,τι ζητοῦσαν. Κ᾽ ἐκεῖνος ἄρχισε στὴν ἔρημο τὸ ἔργο του· δίδασκε καὶ θεράπευε. Ὁ ἥλιος πήγαινε νὰ βασιλέψῃ, μὰ ὁ Κύριος συνέχιζε. Κανένας ἀπὸ τὸ πλῆθος δὲν ἔδειχνε διάθεσι νὰ φύγῃ· ὅλοι ἀφωσιωμένοι στὴ διδαχή. Ἀκούγοντας εἶχαν μεταρσιωθῆ σ᾽ ἕναν ἀνώτερο πνευματικὸ κόσμο, ζοῦσαν στιγμὲς θεϊκῆς εὐφροσύνης, εἶχαν λησμονήσει τὸν ἑαυτό τους. Φανταστῆτε· τρεῖς μέρες ἦ ταν νηστικοί! Κι ὅμως παράπονο δὲν ἀκούστηκε. Ὅσο τὸ πνεῦμα τρέφεται, τόσο τὸ σῶμα γίνεται λιγώτερο ἀπαιτητικό· σὲ μερικὲς περιπτώσεις ἁγίων λησμονεῖ καὶ φαγητὸ καὶ ποτὸ καὶ ὕπνο. Ἀλλ᾽̓ ὅταν τὸ πνεῦ μα παύσῃ νὰ τροφοδοτῆται μὲ τὴν ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ, τότε ὁ ἄνθρωπος γίνεται ὅ λος ὕλη, ὅ λος στομάχι καὶ κοιλιά, καὶ τίποτ᾽ ἄλλο δὲν σκέπτεται παρὰ πῶς θὰ ἱκανοποιήσῃ τὶς αἰσθήσεις.
Ἐνῷ ὅμως οἱ ὄχλοι δὲν ἔδειχναν καμμιά ἀνησυχία, οἱ μαθηταὶ ἐπεμβαίνουν. Λένε στὸν Κύριο·
–Ἔρημος εἶν᾽ ὁ τόπος κ᾽ ἡ ὥρα περασμένη· ὁ ἥλιος πάει νὰ βασιλέψῃ. Καιρὸς νὰ τοὺς ἀ πο λύσῃς, νὰ πᾶνε στὶς κοντινὲς πόλεις ν᾽ ἀ γοράσουν ἄρτους. Ὁ Κύριος λέει·
–«Δότε ὑ μεῖς αὐτοῖς φαγεῖν».
Μὰ οἱ μαθηταὶ δὲν εἶχαν μαζί τους παρά μόνο πέντε ἄρτους κριθαρένιους καὶ δύο ψάρια· τί νὰ σοῦ κάνουν αὐτά; Κ᾽ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κόψουν σὲ κομματάκια τοὺς ἄρτους, καθένας ἀπὸ᾽κεῖνες τὶς χιλιάδες οὔτε ψίχουλο δὲν θὰ μποροῦσε νὰ πάρῃ. Φυσικὸ εἶνε ν᾽ ἀποροῦν γι᾽ αὐτὴ τὴν ἐντολή. Ἀλλ᾽ ὁ Κύριος προστάζει νὰ φέρουν ἐμπρός του τὰ πέντε ψωμιὰ καὶ τὰ δύο ψάρια. Ὑψώνει τὸ βλέμμα στὸν οὐρανό, τὰ εὐλογεῖ, τὰ κόβει σὲ κομμάτια, δίνει στοὺς μαθητάς, κι αὐτοὶ ἀρχίζουν νὰ μοιράζουν στοὺς ὄχλους ποὺ κατ᾽ ἐντολήν του ἔχουν στρωθῆ κατὰ̓ ὁμάδες στὸ χορτάρι. Διανέμουν, καὶ τὰ κομμάτια δὲν ἐξαντλοῦνται. Ὅλοι όσοι βρέθηκαν ἐκεῖ πῆραν καὶ χόρτασαν. Καὶ ἦταν γύρω στὶς πέντε χιλιάδες ἄντρες, ἐκτὸς ἀπὸ τὶς γυναῖκες καὶ τὰ παιδιὰ ποὺ πρέπει νά ᾽ταν διπλάσιοι.
Τὸ νὰ χορτάσῃ τόσος λαὸς μὲ πέν τε ἄρτους καὶ δύο ψάρια εἶνε θαῦμα ποὺ πολλοὶ δὲν θέλουν νὰ τὸ πιστέψουν. Ἀποροῦν, γιατὶ σκέπτονται μὲ τὴν ἀνθρώπινη λογική, ἡ ὁ ποία κρίνει τὸ θαῦμα αὐτὸ –καὶ μόνο αὐτό;– ἀπαράδεκτο.
Τὸ νὰ χορτάσῃ τόσος λαὸς μὲ πέν τε ἄρτους καὶ δύο ψάρια εἶνε θαῦμα ποὺ πολλοὶ δὲν θέλουν νὰ τὸ πιστέψουν. Ἀποροῦν, γιατὶ σκέπτονται μὲ τὴν ἀνθρώπινη λογική, ἡ ὁ ποία κρίνει τὸ θαῦμα αὐτὸ –καὶ μόνο αὐτό;– ἀπαράδεκτο.
Ἀλλὰ γιὰ ὅποιον πιστεύει ὅτι ὁ Χριστὸς εἶνε Θεός, τὸ θαῦμα αὐτό, καὶ κάθε ἄλλο, ἦταν δυνατά. Γιατὶ τί εἶνε δυσκολώτερο, ἡ δημιουργία τῆς ὕλης ἀπὸ τὸ μηδέν, ἢ τὸ νὰ βγῇ ἀπὸ ὑπάρχουσα ὕλη νέα ὕλη; Ἀσφαλῶς τὸ πρῶτο. Ἀφοῦ λοιπὸν ὁ Κύριος ὡς Θεὸς ἐποίησε τὸ δυσκολώτερο, δημιούργησε στὴν Ἑξαήμερο ὕλη ἐκ τοῦ μηδενός, δὲν μπορεῖ ἀπὸ τὴν ὕλη ἐκείνη νὰ δημιουργήσῃ τώρα διὰ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ ἄλλη ὕλη; Θὰ μποροῦσε ὁ Χριστός, λέει ὁ Χρυσόστομος, νὰ δημιουργήσῃ κ᾽ ἐδῶ ἐκ τοῦ μηδενὸς ἀμέτρητους ἄρτους καὶ ψάρια. Δὲν τὸ ἔκανε· ἤθελε ν᾽ ἀποστομώσῃ αἱρετικοὺς ὅπως ὁ Μαρκίων, ποὺ διδάσκουν ὅτι ἡ ὕλη δὲν εἶνε δημιούργημα τοῦ καλοῦ ἀλλὰ τοῦ κακοῦ θεοῦ. Ὄχι. Καὶ ἡ ὕλη εἶνε δημιούργημα τοῦ ἑνὸς καὶ μόνου Θεοῦ. Δὲν εἶνε μισητὴ καὶ ἀπόβλητη· ἀπόδειξις τὸ θαῦμα τοῦτο (Εἰς τὸ κατὰ Ἰω., ὁμ. ΜΒ΄· P.G. 59,239 κ.ἑ.). Ἐδῶ βέβαια ἔχουμε ἕνα μυστήριο ποὺ μένει ἀκατανόητο. Καὶ μήπως εἶνε τὸ μόνο; Πῶς –γιὰ ν᾽ ἀναφέρω ἕνα παράδειγμα– μέσα σ᾽ ἕνα κόκκο σίτου ὑπάρχει κλεισμένη τόση δύναμι, ὥστε αὐτή, ὑπὸ κατάλληλες συνθῆκες, νὰ μπορῇ νὰ κάνῃ τὸ θαῦμα ποὺ βλέπουμε κάθε χρόνο ὅταν πρασινίζουν οἱ κάμποι ἀπὸ στάχυα; Δυστυχῶς αὐτὸ ποὺ βλέπουμε τὸ θέρος δὲν τὸ σκεπτόμαστε, δὲν θαυμάζουμε· δὲν ῥωτᾶμε, πῶς ἀπὸ ἕνα κόκκο σίτου, ἕνα σπόρο ποὺ πέφτει στὴ γῆ καὶ σαπίζει, προέρχεται ἕνας ὡραιότατος στάχυς μὲ πλῆθος ὅμοιους κόκκους; Ποιός ἐγκατέστησε τὸ μυστηριῶδες αὐτὸ ἐργοστάσιο, ὥστε ἐπὶ αἰῶνες τώρα καὶ χιλιετίες νὰ παράγῃ ἀπὸ τὴν ἴδια γῆ, ἀπὸ τὰ ἴδια χώματα, ἀνυπολόγιστες ποσότητες, ποὺ ἔθρεψαν τρέφουν καὶ θὰ τρέφουν δισεκατομμύρια ἀνθρώπους;
Ἀλλὰ τώρα, ἀφήνοντας πολλὲς ἄλλες διδακτικὲς λεπτομέρειες, θέλω γιὰ τὸ σκοπό μας νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχή σας σὲ μία λεπτομέρεια τοῦ θαύματος. Καὶ αὐτὴ εἶνε ἡ ἀπορία ποὺ ἐπρόβαλαν οἱ μαθηταὶ ἐν σχέσει μὲ τὸν ἐπισιτισμὸ τόσου λαοῦ.
Ἀπορία, ποὺ καὶ σὲ ἄλλη περίπτωσι, στὸν χορτασμὸ τεσσάρων χιλιάδων μὲ «ἑπτὰ ἄρτους καὶ ὀλίγα ιχθύδια» (Ματθ. 15,32-39. Μάρκ. 8,1-9), προέβαλαν λέγοντας· «Πόθεν ἡμῖν ἐν ἐρημίᾳ ἄρτοι τοσοῦτοι ὥστε χορτάσαι ὄχλον τοσοῦτον;». Καὶ ἡ ἀπορία αὐτὴ εἶνε μία ἀπόδειξι τῆς ἀτελοῦς πίστεως ποὺ εἶχαν γιὰ τὸν Ἰησοῦ οἱ μαθηταί. Εἶχαν ἐμπρός τους τὸ Θεό, τὸν δημιουργὸ τοῦ παντός, τὸν τροφέα τῆς κτίσεως, ποὺ «ἀ νοίγει τὴν χεῖρά του καὶ ἐμπιμλᾷ πᾶν ζῷον εὐδοκίας» (Ψαλμ. 103,28), καὶ ἀποροῦσαν! Ἔπρεπε νὰ συμβῇ τὸ θαῦμα αὐτό, γιὰ νὰ πάρουν μία εἰ κό να τῆς παντοδυναμίας τοῦ Ἰησοῦ. Ἀλλὰ ἡ ἀπορία τους ἐξακολουθεῖ νὰ εἶνε καὶ ἀπορία ἐκείνων ποὺ εἶνε σήμερα ἐπιφορτισμένοι μὲ τὸ καθῆκον τοῦ ἐπισιτισμοῦ, ὑλικοῦ καὶ πνευματικοῦ, τοῦ λαοῦ. Καὶ γιὰ μὲν τὸν ὑλικὸ ἐπισιτισμὸ ἀκοῦμε νὰ λένε· Ὁ πληθυσμὸς τῆς Γῆς συνεχῶς αὐξάνει. Πλησιάζει τὰ 4 δισεκατομμύρια· τῷ 2.000 θὰ ἔχῃ ὑπερβῆ τὰ 6. Τί θὰ γίνουμε; πῶς θὰ ζήσῃ τόσος κόσμος; Πρὶν ἐνσκήψῃ ἡ συμφορὰ τοῦ λιμοῦ, τῆς μεγάλης πείνας ποὺ θὰ θερίζῃ τὴν ἀνθρωπότητα, πρέπει τὰ κράτη νὰ λάβουν μέτρα. Καὶ ὡς πρῶτο μέτρο οἱ σοφὲς κεφαλὲς προτείνουν τὸν περιορισμὸ τῶν γεννήσεων. Ὅσο τὸ δυνατὸν λιγώτερα παιδιά! Αὐτὸ εἶνε τὸ σύνθημα, ποὺ ξεκίνησε ἀπὸ τὶς μεγάλες πόλεις τῆς Ἀμερικῆς καὶ τῆς Εὐρώπης καὶ ἔφτασε ἕως τὰ μικρότερα χωριὰ καὶ συνοικισμούς. Ἡ ἀποφυγὴ τῆς τεκνογονίας ἔγινε μόδα. Ἀλλὰ τὸ σύνθημα αὐτὸ ἀνήκει σὲ μιὰ γενεὰ ποὺ ἔπαυσε νὰ πιστεύῃ ὅτι ὑπάρχει Θεὸς Πατήρ, ποὺ μεριμνᾷ γιὰ τὴν ἀνθρωπότητα πολὺ καλύτερα ἀπὸ τὶς ὑπηρεσίες ἐπισιτισμοῦ τῶν κρατῶν. Ὁ πανικός, ποὺ τοὺς ἔχει πιάσει, δὲν δικαιολογεῖται καὶ ἀπὸ ἐπιστημονικῆς ἀκόμη ἀπόψεως. Ἐπιστήμονες διαπρεπεῖς, ποὺ ἔχουν ἀσχοληθῆ μὲ τὸ δημογραφικὸ καὶ τὸ ἐπισιτιστικὸ πρόβλημα, ἀποφαίνονται, ὅ τι ἡ Γῆ μένει ἀκόμη κατὰ μέγα μέρος ἀνεκμετάλλευτη. Ὑπάρχουν ἐκτάσεις ποὺ μένουν τελείως ἀκαλλιέργητες. Ἡ Αὐστραλία π.χ., μία ἤπειρος σὰν τὴν Εὐρώπη, ποὺ μπορεῖ, ἐὰν καλλιεργηθῇ ὁλόκληρη, νὰ συντηρήσῃ ἄνω τῶν 200 ἑκατομμυρίων κόσμο, εἶνε σήμερα ἀραιότατα κατοικημένη, μὲ πληθυσμὸ λίγο μεγαλύτερο ἀπὸ τὴ μικρή μας Πατρίδα, ποὺ ἐδαφικὰ εἶνε τὸ 1/50 τῆς Αὐστραλίας. Τὸ ὑπέδαφος ἐπίσης τῆς Γῆς παραμένει ἐν πολλοῖς ἀνεκμετάλλευτο. Οὔτε ξέρουμε τί ἡ διάνοια τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἔξοχο τοῦτο δῶρο τοῦ Δημιουργοῦ, μπορεῖ σὺν τῷ χρόνῳ ν᾽ ἀνακαλύψῃ. Ἐρωτῶ· Ἀποκλείεται ἕνα μικρὸ κομμάτι γῆς, μὲ νέα μέθοδο καὶ μέσα καλλιεργείας, νὰ πολλαπλασιάσῃ τὴν παραγωγὴ καὶ νὰ παράγῃ τόσα ὅσα σήμερα δὲν παράγει μία ἐκτεταμένη πεδιάδα; Τί τὸ παράδοξο, ἀφοῦ ὁ Θεὸς ἔκλεισε μέσα σὲ ἕνα μόριο ὕλης τεράστια δύναμι πού, ἄγνωστη στὶς προηγούμενες γενεές, ἀνακαλύφθηκε τελευταῖα, καὶ ἡ ἀνακάλυψι αὐτή, τῆς πυρηνικῆς ἐνεργείας, πρόκειται νὰ σημάνῃ ἐπανάστασι σὲ ὅλους τοὺς κλάδους τῆς ἀνθρωπίνης δραστηριότητος καὶ στὴν γεωπονική;
Ὀλιγόπιστοι ἄνθρωποι! Στὴν ἀπορία σας, πῶς θὰ τραφοῦν τόσα δισεκατομμύρια, μποροῦμε ν᾽ ἀπαντήσουμε· Φτάνει τὸ λίγο χῶμα τῆς Γῆς, τὰ λίγα ὑλικὰ ἀγαθά, ὅταν εὐλογοῦνται ἀπὸ τὸ Θεό, ποὺ φωτίζει τοὺς ἀνθρώπους νὰ βρίσκουν νέους πόρους καὶ μεθόδους, φτάνουν νὰ θρέψουν διπλάσιο καὶ τριπλάσιο πληθυσμό, καὶ ἔτσι τὸ θαῦμα τοῦ χορτασμοῦ τῶν πεντακισχιλίων νὰ ἐπαναλαμβάνεται μὲ πολλοὺς τρόπους.
«Πόθεν ἡμῖν ἐν ἐρημίᾳ ἄρτοι το σοῦτοι ὥστε χορτάσαι ὄχλον τοσοῦτον;». Αὐτὴ ἡ ἀπορία σὲ τόνο δραματικὸ ξανακούστηκε σ᾽ ἐμᾶς στὰ χρόνια τῆς γερμανικῆς κατοχῆς. Οἱ τύραννοι εἶχαν γυμνώσει τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ ὑλικὰ ἀγαθὰ καὶ ὁ λαός μας βρέθηκε σὰν σὲ τόπο ἔρημο. Τὸ πρόβλημα τοῦ ἐπισιτισμοῦ εἶχε γίνει ὀξύτατο. Ἀπορία λαοῦ, ποὺ δὲν εἶχε οὔτε ἐλάχιστα δράμια ἄρτου καὶ πουλοῦσε ὅ,τι εἶχε γιὰ νὰ ἐξ οικονομήσῃ λίγα δράμια ἀραβόσιτο. Ἀλλὰ μέσα σ᾽ ἐκείνη τὴν ἐρημιά, ποὺ προκαλοῦσε ἀφ᾽ ἑνὸς ἡ σκληρότητα τῶν τυράννων καὶ ἀφ᾽ ἑτέρου ἡ πλεονεξία μερικῶν δικῶν μας, ἀκούστηκε καὶ πάλι ἡ φωνὴ τοῦ Κυρίου, ποὺ ἀπευθυνόταν σὲ πιστοὺς ὑπηρέτες του, διακόνους τοῦ θείου λόγου, νὰ λέῃ· «Δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν». Κήρυκες τοῦ Εὐαγγελίου, φροντίστε γιὰ τὸν ἐπισιτισμὸ τοῦ φτωχοῦ λαοῦ, καὶ ἐγὼ θὰ εὐλογῶ κάθε προσπάθεια. Τὴ μυστικὴ αὐτὴ φωνὴ τοῦ Κυρίου ἄκουσαν καὶ ἐξετέλεσαν πιστοὶ ἐργάτες τῆς Ἐκκλησίας. Καὶ τὸ θαῦμα ἐπαναλήφθηκε τὸν 20ὸ αἰῶνα. Ἱεροκήρυκες, ποὺ δὲν εἶχαν τίποτα, ἀλλὰ κήρυτταν τὸ Χριστὸ καὶ καλοῦσαν τὸ λαὸ νὰ βοηθήσῃ ἀδελφοὺς ἕτοιμους νὰ πεθάνουν ἀπὸ τὴν πεῖνα, εὐλογήθηκαν ἀπὸ τὸν Κύριο καὶ ἵδρυσαν σὲ διάφορες πόλεις ἑστίες συσσιτίων ποὺ ἔθρεψαν χιλιάδες λαοῦ. Πῶς βρίσκονταν τὰ τρόφιμα, πῶς καλύπτονταν οἱ ἀνάγκες τῶν ἀνθρώπων, αὐτὸ τὸ γνωρίζουν μόνο ὅσοι ἀσχολήθηκαν μὲ τὸ ἔργο αὐτὸ τῆς ἐπιβιώσεως τοῦ λαοῦ μας. Τὸ θαῦμα τοῦ χορτασμοῦ τῶν πεντακισχιλίων ἐπαναλαμβανόταν. Ὅλοι τὸ ἔβλεπαν. Κι αὐτοὶ ἀκόμα οἱ ἄπιστοι θαύμαζαν πῶς ἡ Ἐκκλησία μὲ πιστοὺς ἐργάτες της κάνει τέτοια θαύματα.
Ἀλλ᾽ ἐὰν σὲ ἔκτακτες περιστάσεις ὅπως αὐτὲς ἡ Ἐκκλησία συνεχίζοντας τὸ ἔργο τοῦ Ἰησοῦ πρέπῃ νὰ ἐνδιαφέρεται γιὰ τὸν ἐπισιτισμὸ τοῦ πεινασμένου λαοῦ καὶ νὰ κάνῃ τὸ πᾶν ὥστε νὰ μὴν πεθαίνουν οἱ ἄνθρωποι ἀπὸ πεῖνα, ἀσυγκρίτως περισσότερο ὀ φείλει νὰ ἐνδιαφέρεται γιὰ τὸν πνευματικὸ ἐπισιτισμὸ τοῦ λαοῦ της. Τό κύριο, τὸ οὐσιῶδες ἔργο τῆς Ἐκκλησίας εἶνε ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ. Αὐτὸς εἶνε ὁ ἄρτος μὲ τὸν ὁποῖο «τρέφονται ψυχαὶ Θεὸν πεινῶσαι» (Γρηγ. Ναζ.· P.G. 36,545).
Γιατὶ πεινᾷ καὶ ἡ ψυχή. Πεινᾷ τὴν ἀλήθεια. Ἀλλὰ ἡ ἀλήθεια δὲν εἶνε οἱ ποικίλες καὶ ἀλληλοσυγκρουόμενες φιλοσοφικὲς θεωρίες, ποὺ μπορεῖ νὰ περιέχουν κάποια ψήγματα ἀληθείας, γιὰ νὰ τὰ βρῇς ὅμως αὐτὰ πρέπει ν᾽ ἀνασκαλεύσῃς βουνὰ ὁλόκληρα ἀπὸ σκουριά, ἀπὸ πλάνες τοῦ ἀνθρώπινου νοῦ. Σωστὰ εἶπαν, ὅτι ἡ φιλοσοφία εἶνε ἡ ἱστορία τῶν ἀνθρωπίνων πλανῶν. Ἡ ἀλήθεια δὲν εἶνε τὰ φανταχτερὰ λόγια τῶν ῥητόρων καὶ φιλοσόφων. Αὐτά, ὅπως τὰ χαρακτήρισε κάποιος ἀπὸ τοὺς νεώτερους συγγραφεῖς, εἶνε ῥοκανίδια καὶ πριονίδια, τὰ ὁποῖα δὲν μπορεῖ νὰ φάῃ αὐτὸς ποὺ πεινᾷ. Ἡ ψυχὴ ζητάει τὴν ἀλήθεια. Ἡ ἀλήθεια εἶνε ἡ ἀτμόσφαιρα, μέσα στὴν ὁποία ζῇ καὶ ἀναπαύεται ἡ ψυχή. Αὐτὴ εἶνε «τὸ ὕδωρ τὸ ζῶν» (Ἰω. 4,11), αὐτὴ εἶνε ὁ ἄρτος ὁ ἐπουράνιος. Ἀλλὰ τοῦτο τὸν ἄρτο μόνο ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς τὸν ἔχει. Ὁ ἴδιος διακήρυξε ὅτι Αὐτός εἶνε ἡ Ἀλήθεια, ἡ ἐνσαρκωμένη Ἀλήθεια· «Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωή» (ἔ.ἀ. 14,6). Καὶ στὴν ἀρχιερατική του προσευχή, ἀπευθυνόμενος σὰν ἄνθρωπος πρὸς τὸν ἐπουράνιο Πατέρα, θερμὰ παρακαλεῖ γιὰ τοὺς μαθητάς του, νὰ ζοῦν ἐντὸς τῆς ἀληθείας, ἁγιαζόμενοι διαρκῶς καὶ προοδεύοντας πνευματικῶς· «Ἁγίασον αὐτοὺς ἐν τῇ ἀληθείᾳ σου· ὁ λόγος ὁ σὸς ἀλήθειά ἐστι» (ἔ,ἀ. 17, 17). Αὐτὴ τὴν ἀλήθεια, ὄχι τὴ φιλοσοφικὴ ἢ ἐπιστημονικὴ ἢ ὅποια ἄλλη ἐγκόσμια, ἀλ λὰ τὴν ἀ λήθεια τὴν θεία, τὴν μεταφυσική, αὐτὴν ποὺ ἦλθε ἄνωθεν καὶ δίνει ἀπάντησι στὰ ζητήματα τῆς ζωῆς καὶ τῆς ψυχῆς, αὐτὴ τὴν ἀλήθεια ἐ κήρυξε ὁ Κύριος καὶ αὐτὴν ὡς ἄρτον οὐράνιο παρέλαβαν οἱ μαθηταὶ καὶ διένειμαν στὶς πεινασμένες ψυχές. Στὸ στόμα τῶν ἀποστόλων ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ αὐ ξανόταν καὶ πληθυνόταν σφόδρα - σφόδρα, ὅπως τὰ κλάσματα τῶν ἄρτων στὴν ἔρημο. Αὐτὸς ὁ λόγος, αὐτὸς ὁ ἐπουράνιος ἄρτος, διὰ μέσου τῶν διαδόχων τῶν ἀποστόλων ἐξακολουθεῖ μέσα στὴν Ἐκκλησία νὰ διανέμεται στοὺς πιστούς. Ἡ ἐντολὴ τοῦ Κυρίου γιὰ τὸν πνευματικὸ ἐπισιτισμὸ τοῦ λαοῦ ἐξακολουθεῖ ν᾽ ἀκούγεται ἔντονα· Ὦ ἐπίσκοποι καὶ ἱερεῖς καὶ διδάσκαλοι τῆς Ἐκκλησίας, «δότε αὐτοῖς φαγεῖν». Εἶστε ὑποχρεωμένοι νὰ παραθέτετε τράπεζα πνευματική. Καὶ ὅπως στὴν τράπεζα ὁποιουδήποτε, εἴτε βασιλέως εἴτε ἰδιώτου, εἴτε πλουσίου εἴτε φτωχοῦ, ὁ ἄρτος εἶνε ἀπαραίτητος, ἔτσι καὶ στὴν πνευματικὴ τράπεζα, ποὺ πρέπει νὰ στρώνετε, πρέπει νὰ ὑ πάρχῃ ὁ ἄρτος, ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ. Ἀλλοίμονο ἐὰν ἀ φήσετε τὸ λαὸ τοῦ Θεοῦ χωρὶς πνευματικὴ τροφοδοσία.
Ἀλλὰ τώρα, ἀφήνοντας πολλὲς ἄλλες διδακτικὲς λεπτομέρειες, θέλω γιὰ τὸ σκοπό μας νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχή σας σὲ μία λεπτομέρεια τοῦ θαύματος. Καὶ αὐτὴ εἶνε ἡ ἀπορία ποὺ ἐπρόβαλαν οἱ μαθηταὶ ἐν σχέσει μὲ τὸν ἐπισιτισμὸ τόσου λαοῦ.
Ἀπορία, ποὺ καὶ σὲ ἄλλη περίπτωσι, στὸν χορτασμὸ τεσσάρων χιλιάδων μὲ «ἑπτὰ ἄρτους καὶ ὀλίγα ιχθύδια» (Ματθ. 15,32-39. Μάρκ. 8,1-9), προέβαλαν λέγοντας· «Πόθεν ἡμῖν ἐν ἐρημίᾳ ἄρτοι τοσοῦτοι ὥστε χορτάσαι ὄχλον τοσοῦτον;». Καὶ ἡ ἀπορία αὐτὴ εἶνε μία ἀπόδειξι τῆς ἀτελοῦς πίστεως ποὺ εἶχαν γιὰ τὸν Ἰησοῦ οἱ μαθηταί. Εἶχαν ἐμπρός τους τὸ Θεό, τὸν δημιουργὸ τοῦ παντός, τὸν τροφέα τῆς κτίσεως, ποὺ «ἀ νοίγει τὴν χεῖρά του καὶ ἐμπιμλᾷ πᾶν ζῷον εὐδοκίας» (Ψαλμ. 103,28), καὶ ἀποροῦσαν! Ἔπρεπε νὰ συμβῇ τὸ θαῦμα αὐτό, γιὰ νὰ πάρουν μία εἰ κό να τῆς παντοδυναμίας τοῦ Ἰησοῦ. Ἀλλὰ ἡ ἀπορία τους ἐξακολουθεῖ νὰ εἶνε καὶ ἀπορία ἐκείνων ποὺ εἶνε σήμερα ἐπιφορτισμένοι μὲ τὸ καθῆκον τοῦ ἐπισιτισμοῦ, ὑλικοῦ καὶ πνευματικοῦ, τοῦ λαοῦ. Καὶ γιὰ μὲν τὸν ὑλικὸ ἐπισιτισμὸ ἀκοῦμε νὰ λένε· Ὁ πληθυσμὸς τῆς Γῆς συνεχῶς αὐξάνει. Πλησιάζει τὰ 4 δισεκατομμύρια· τῷ 2.000 θὰ ἔχῃ ὑπερβῆ τὰ 6. Τί θὰ γίνουμε; πῶς θὰ ζήσῃ τόσος κόσμος; Πρὶν ἐνσκήψῃ ἡ συμφορὰ τοῦ λιμοῦ, τῆς μεγάλης πείνας ποὺ θὰ θερίζῃ τὴν ἀνθρωπότητα, πρέπει τὰ κράτη νὰ λάβουν μέτρα. Καὶ ὡς πρῶτο μέτρο οἱ σοφὲς κεφαλὲς προτείνουν τὸν περιορισμὸ τῶν γεννήσεων. Ὅσο τὸ δυνατὸν λιγώτερα παιδιά! Αὐτὸ εἶνε τὸ σύνθημα, ποὺ ξεκίνησε ἀπὸ τὶς μεγάλες πόλεις τῆς Ἀμερικῆς καὶ τῆς Εὐρώπης καὶ ἔφτασε ἕως τὰ μικρότερα χωριὰ καὶ συνοικισμούς. Ἡ ἀποφυγὴ τῆς τεκνογονίας ἔγινε μόδα. Ἀλλὰ τὸ σύνθημα αὐτὸ ἀνήκει σὲ μιὰ γενεὰ ποὺ ἔπαυσε νὰ πιστεύῃ ὅτι ὑπάρχει Θεὸς Πατήρ, ποὺ μεριμνᾷ γιὰ τὴν ἀνθρωπότητα πολὺ καλύτερα ἀπὸ τὶς ὑπηρεσίες ἐπισιτισμοῦ τῶν κρατῶν. Ὁ πανικός, ποὺ τοὺς ἔχει πιάσει, δὲν δικαιολογεῖται καὶ ἀπὸ ἐπιστημονικῆς ἀκόμη ἀπόψεως. Ἐπιστήμονες διαπρεπεῖς, ποὺ ἔχουν ἀσχοληθῆ μὲ τὸ δημογραφικὸ καὶ τὸ ἐπισιτιστικὸ πρόβλημα, ἀποφαίνονται, ὅ τι ἡ Γῆ μένει ἀκόμη κατὰ μέγα μέρος ἀνεκμετάλλευτη. Ὑπάρχουν ἐκτάσεις ποὺ μένουν τελείως ἀκαλλιέργητες. Ἡ Αὐστραλία π.χ., μία ἤπειρος σὰν τὴν Εὐρώπη, ποὺ μπορεῖ, ἐὰν καλλιεργηθῇ ὁλόκληρη, νὰ συντηρήσῃ ἄνω τῶν 200 ἑκατομμυρίων κόσμο, εἶνε σήμερα ἀραιότατα κατοικημένη, μὲ πληθυσμὸ λίγο μεγαλύτερο ἀπὸ τὴ μικρή μας Πατρίδα, ποὺ ἐδαφικὰ εἶνε τὸ 1/50 τῆς Αὐστραλίας. Τὸ ὑπέδαφος ἐπίσης τῆς Γῆς παραμένει ἐν πολλοῖς ἀνεκμετάλλευτο. Οὔτε ξέρουμε τί ἡ διάνοια τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἔξοχο τοῦτο δῶρο τοῦ Δημιουργοῦ, μπορεῖ σὺν τῷ χρόνῳ ν᾽ ἀνακαλύψῃ. Ἐρωτῶ· Ἀποκλείεται ἕνα μικρὸ κομμάτι γῆς, μὲ νέα μέθοδο καὶ μέσα καλλιεργείας, νὰ πολλαπλασιάσῃ τὴν παραγωγὴ καὶ νὰ παράγῃ τόσα ὅσα σήμερα δὲν παράγει μία ἐκτεταμένη πεδιάδα; Τί τὸ παράδοξο, ἀφοῦ ὁ Θεὸς ἔκλεισε μέσα σὲ ἕνα μόριο ὕλης τεράστια δύναμι πού, ἄγνωστη στὶς προηγούμενες γενεές, ἀνακαλύφθηκε τελευταῖα, καὶ ἡ ἀνακάλυψι αὐτή, τῆς πυρηνικῆς ἐνεργείας, πρόκειται νὰ σημάνῃ ἐπανάστασι σὲ ὅλους τοὺς κλάδους τῆς ἀνθρωπίνης δραστηριότητος καὶ στὴν γεωπονική;
Ὀλιγόπιστοι ἄνθρωποι! Στὴν ἀπορία σας, πῶς θὰ τραφοῦν τόσα δισεκατομμύρια, μποροῦμε ν᾽ ἀπαντήσουμε· Φτάνει τὸ λίγο χῶμα τῆς Γῆς, τὰ λίγα ὑλικὰ ἀγαθά, ὅταν εὐλογοῦνται ἀπὸ τὸ Θεό, ποὺ φωτίζει τοὺς ἀνθρώπους νὰ βρίσκουν νέους πόρους καὶ μεθόδους, φτάνουν νὰ θρέψουν διπλάσιο καὶ τριπλάσιο πληθυσμό, καὶ ἔτσι τὸ θαῦμα τοῦ χορτασμοῦ τῶν πεντακισχιλίων νὰ ἐπαναλαμβάνεται μὲ πολλοὺς τρόπους.
«Πόθεν ἡμῖν ἐν ἐρημίᾳ ἄρτοι το σοῦτοι ὥστε χορτάσαι ὄχλον τοσοῦτον;». Αὐτὴ ἡ ἀπορία σὲ τόνο δραματικὸ ξανακούστηκε σ᾽ ἐμᾶς στὰ χρόνια τῆς γερμανικῆς κατοχῆς. Οἱ τύραννοι εἶχαν γυμνώσει τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ ὑλικὰ ἀγαθὰ καὶ ὁ λαός μας βρέθηκε σὰν σὲ τόπο ἔρημο. Τὸ πρόβλημα τοῦ ἐπισιτισμοῦ εἶχε γίνει ὀξύτατο. Ἀπορία λαοῦ, ποὺ δὲν εἶχε οὔτε ἐλάχιστα δράμια ἄρτου καὶ πουλοῦσε ὅ,τι εἶχε γιὰ νὰ ἐξ οικονομήσῃ λίγα δράμια ἀραβόσιτο. Ἀλλὰ μέσα σ᾽ ἐκείνη τὴν ἐρημιά, ποὺ προκαλοῦσε ἀφ᾽ ἑνὸς ἡ σκληρότητα τῶν τυράννων καὶ ἀφ᾽ ἑτέρου ἡ πλεονεξία μερικῶν δικῶν μας, ἀκούστηκε καὶ πάλι ἡ φωνὴ τοῦ Κυρίου, ποὺ ἀπευθυνόταν σὲ πιστοὺς ὑπηρέτες του, διακόνους τοῦ θείου λόγου, νὰ λέῃ· «Δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν». Κήρυκες τοῦ Εὐαγγελίου, φροντίστε γιὰ τὸν ἐπισιτισμὸ τοῦ φτωχοῦ λαοῦ, καὶ ἐγὼ θὰ εὐλογῶ κάθε προσπάθεια. Τὴ μυστικὴ αὐτὴ φωνὴ τοῦ Κυρίου ἄκουσαν καὶ ἐξετέλεσαν πιστοὶ ἐργάτες τῆς Ἐκκλησίας. Καὶ τὸ θαῦμα ἐπαναλήφθηκε τὸν 20ὸ αἰῶνα. Ἱεροκήρυκες, ποὺ δὲν εἶχαν τίποτα, ἀλλὰ κήρυτταν τὸ Χριστὸ καὶ καλοῦσαν τὸ λαὸ νὰ βοηθήσῃ ἀδελφοὺς ἕτοιμους νὰ πεθάνουν ἀπὸ τὴν πεῖνα, εὐλογήθηκαν ἀπὸ τὸν Κύριο καὶ ἵδρυσαν σὲ διάφορες πόλεις ἑστίες συσσιτίων ποὺ ἔθρεψαν χιλιάδες λαοῦ. Πῶς βρίσκονταν τὰ τρόφιμα, πῶς καλύπτονταν οἱ ἀνάγκες τῶν ἀνθρώπων, αὐτὸ τὸ γνωρίζουν μόνο ὅσοι ἀσχολήθηκαν μὲ τὸ ἔργο αὐτὸ τῆς ἐπιβιώσεως τοῦ λαοῦ μας. Τὸ θαῦμα τοῦ χορτασμοῦ τῶν πεντακισχιλίων ἐπαναλαμβανόταν. Ὅλοι τὸ ἔβλεπαν. Κι αὐτοὶ ἀκόμα οἱ ἄπιστοι θαύμαζαν πῶς ἡ Ἐκκλησία μὲ πιστοὺς ἐργάτες της κάνει τέτοια θαύματα.
Ἀλλ᾽ ἐὰν σὲ ἔκτακτες περιστάσεις ὅπως αὐτὲς ἡ Ἐκκλησία συνεχίζοντας τὸ ἔργο τοῦ Ἰησοῦ πρέπῃ νὰ ἐνδιαφέρεται γιὰ τὸν ἐπισιτισμὸ τοῦ πεινασμένου λαοῦ καὶ νὰ κάνῃ τὸ πᾶν ὥστε νὰ μὴν πεθαίνουν οἱ ἄνθρωποι ἀπὸ πεῖνα, ἀσυγκρίτως περισσότερο ὀ φείλει νὰ ἐνδιαφέρεται γιὰ τὸν πνευματικὸ ἐπισιτισμὸ τοῦ λαοῦ της. Τό κύριο, τὸ οὐσιῶδες ἔργο τῆς Ἐκκλησίας εἶνε ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ. Αὐτὸς εἶνε ὁ ἄρτος μὲ τὸν ὁποῖο «τρέφονται ψυχαὶ Θεὸν πεινῶσαι» (Γρηγ. Ναζ.· P.G. 36,545).
Γιατὶ πεινᾷ καὶ ἡ ψυχή. Πεινᾷ τὴν ἀλήθεια. Ἀλλὰ ἡ ἀλήθεια δὲν εἶνε οἱ ποικίλες καὶ ἀλληλοσυγκρουόμενες φιλοσοφικὲς θεωρίες, ποὺ μπορεῖ νὰ περιέχουν κάποια ψήγματα ἀληθείας, γιὰ νὰ τὰ βρῇς ὅμως αὐτὰ πρέπει ν᾽ ἀνασκαλεύσῃς βουνὰ ὁλόκληρα ἀπὸ σκουριά, ἀπὸ πλάνες τοῦ ἀνθρώπινου νοῦ. Σωστὰ εἶπαν, ὅτι ἡ φιλοσοφία εἶνε ἡ ἱστορία τῶν ἀνθρωπίνων πλανῶν. Ἡ ἀλήθεια δὲν εἶνε τὰ φανταχτερὰ λόγια τῶν ῥητόρων καὶ φιλοσόφων. Αὐτά, ὅπως τὰ χαρακτήρισε κάποιος ἀπὸ τοὺς νεώτερους συγγραφεῖς, εἶνε ῥοκανίδια καὶ πριονίδια, τὰ ὁποῖα δὲν μπορεῖ νὰ φάῃ αὐτὸς ποὺ πεινᾷ. Ἡ ψυχὴ ζητάει τὴν ἀλήθεια. Ἡ ἀλήθεια εἶνε ἡ ἀτμόσφαιρα, μέσα στὴν ὁποία ζῇ καὶ ἀναπαύεται ἡ ψυχή. Αὐτὴ εἶνε «τὸ ὕδωρ τὸ ζῶν» (Ἰω. 4,11), αὐτὴ εἶνε ὁ ἄρτος ὁ ἐπουράνιος. Ἀλλὰ τοῦτο τὸν ἄρτο μόνο ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς τὸν ἔχει. Ὁ ἴδιος διακήρυξε ὅτι Αὐτός εἶνε ἡ Ἀλήθεια, ἡ ἐνσαρκωμένη Ἀλήθεια· «Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωή» (ἔ.ἀ. 14,6). Καὶ στὴν ἀρχιερατική του προσευχή, ἀπευθυνόμενος σὰν ἄνθρωπος πρὸς τὸν ἐπουράνιο Πατέρα, θερμὰ παρακαλεῖ γιὰ τοὺς μαθητάς του, νὰ ζοῦν ἐντὸς τῆς ἀληθείας, ἁγιαζόμενοι διαρκῶς καὶ προοδεύοντας πνευματικῶς· «Ἁγίασον αὐτοὺς ἐν τῇ ἀληθείᾳ σου· ὁ λόγος ὁ σὸς ἀλήθειά ἐστι» (ἔ,ἀ. 17, 17). Αὐτὴ τὴν ἀλήθεια, ὄχι τὴ φιλοσοφικὴ ἢ ἐπιστημονικὴ ἢ ὅποια ἄλλη ἐγκόσμια, ἀλ λὰ τὴν ἀ λήθεια τὴν θεία, τὴν μεταφυσική, αὐτὴν ποὺ ἦλθε ἄνωθεν καὶ δίνει ἀπάντησι στὰ ζητήματα τῆς ζωῆς καὶ τῆς ψυχῆς, αὐτὴ τὴν ἀλήθεια ἐ κήρυξε ὁ Κύριος καὶ αὐτὴν ὡς ἄρτον οὐράνιο παρέλαβαν οἱ μαθηταὶ καὶ διένειμαν στὶς πεινασμένες ψυχές. Στὸ στόμα τῶν ἀποστόλων ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ αὐ ξανόταν καὶ πληθυνόταν σφόδρα - σφόδρα, ὅπως τὰ κλάσματα τῶν ἄρτων στὴν ἔρημο. Αὐτὸς ὁ λόγος, αὐτὸς ὁ ἐπουράνιος ἄρτος, διὰ μέσου τῶν διαδόχων τῶν ἀποστόλων ἐξακολουθεῖ μέσα στὴν Ἐκκλησία νὰ διανέμεται στοὺς πιστούς. Ἡ ἐντολὴ τοῦ Κυρίου γιὰ τὸν πνευματικὸ ἐπισιτισμὸ τοῦ λαοῦ ἐξακολουθεῖ ν᾽ ἀκούγεται ἔντονα· Ὦ ἐπίσκοποι καὶ ἱερεῖς καὶ διδάσκαλοι τῆς Ἐκκλησίας, «δότε αὐτοῖς φαγεῖν». Εἶστε ὑποχρεωμένοι νὰ παραθέτετε τράπεζα πνευματική. Καὶ ὅπως στὴν τράπεζα ὁποιουδήποτε, εἴτε βασιλέως εἴτε ἰδιώτου, εἴτε πλουσίου εἴτε φτωχοῦ, ὁ ἄρτος εἶνε ἀπαραίτητος, ἔτσι καὶ στὴν πνευματικὴ τράπεζα, ποὺ πρέπει νὰ στρώνετε, πρέπει νὰ ὑ πάρχῃ ὁ ἄρτος, ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ. Ἀλλοίμονο ἐὰν ἀ φήσετε τὸ λαὸ τοῦ Θεοῦ χωρὶς πνευματικὴ τροφοδοσία.
Τὸ πρόβλημα τοῦ ἐπισιτισμοῦ τῶν φτωχῶν θὰ λυνόταν εὔκολα, λέει ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος, ἐὰν οἱ πλούσιοι διέθεταν γι᾽ αὐτοὺς τὰ ἀγαθά τους. Δυστυχῶς ἐπικρατεῖ ἀσπλαχνία, κ᾽ ἔτσι ἡ φροντίδα πέφτει στὴν Ἐκκλησία καὶ οἱ ἱερεῖς, ποὺ ἔπρεπε ν᾽ ἀσχολοῦνται μὲ τὴ διακονία τοῦ θείου λόγου, τὴν προσευχὴ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ καὶ τὴ δημόσια λατρεία, παραμελοῦν αὐτὰ γιὰ νὰ ἐξυπηρετήσουν ὑλικὲς ἀνάγκες. Αὐτὰ ὅμως τοὺς κάνουν κατώτερους ἀπὸ τοὺς ἱερεῖς τοῦ Μωσαϊκοῦ Νόμου, ποὺ ἦταν ἀπηλλαγμένοι ἀπὸ ὑλικὲς ἀπασχολήσεις γιὰ νὰ ὑπηρετοῦν ἀδιάσπαστοι τὸ θυσιαστήριο (βλ. Χρυσ. εἰς Ματθ. ὁμ. ΠΕ΄· P.G. 58,763-764).
Ὁσαδήποτε φιλανθρωπικὰ ἔργα ἐὰν κάνετε, ὀρφανοτροφεῖα, γηροκομεῖα, νοσοκομεῖα, ὑδραγωγεῖα, δρόμους καὶ γεφύρια, καὶ χρυσὸ καὶ ἀσήμι ἐὰν διανείμετε, ὅλα αὐτὰ δὲν μποροῦν ν᾽ ἀναπληρώσουν τὸ κύριο χρέος, ποὺ ἔχετε πρὸς τὸ λαό· καὶ αὐτὸ εἶνε ἡ κατάλληλη προσφορὰ τοῦ θείου λόγου, τὸ κήρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου. Φιλανθρωπικὰ καταστήματα μπορεῖ ν᾽ ἀνεγείρῃ καὶ ὁ ἄπιστος ἀκόμη. Ἀλλὰ τὴν ἀλήθεια, τὸν πνευματικὸ ἄρτο ποὺ ζητοῦν οἱ πεινασμένες ψυχές, ποιός μπορεῖ νὰ τὸν δώσῃ; ἡ πολιτική; ἡ στοὰ τῶν μασόνων; ἡ ἐπιστήμη; ἡ φιλοσοφία; Ὄχι. Μόνο ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ, «ἥτις ἐστί», κατὰ τὸν ἀπόστολο Παῦλο, «στῦ λος καὶ ἑδραίωμα τῆς ἀληθείας» (Α' Τιμ. 3,15). Ἀλλοίμονο ἐὰν παύσῃ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ νὰ λαλῆται· θὰ ἐπέλθῃ τότε συμφορὰ πνευματικὴ ἀπερίγραπτη· θὰ ἐκπληρωθῇ ἡ προφητεία ποὺ λέει, ὅτι θὰ πέσῃ πεῖνα, λιμὸς ὄχι ἄρτου, ἀλλὰ «λιμὸς τοῦ ἀκοῦσαι λόγον Κυρίου» (Ἀμ. 8,11). Παρατηρῆστε τί γίνεται σὲ ἐπισκοπὲς ποὺ ἐπίσκοποι, ἀνίκανοι νὰ κηρύξουν τὸ λόγο τοῦ Θεοῦ, νομίζουν πὼς ἐκπληρώνουν τὸ καθῆκον τους ἀ σχολούμενοι μόνο σὲ ἔργα κοινωνικῆς προνοίας, διανέμοντας τρόφιμα καὶ ἐνδύματα – κι αὐτὰ ὄχι ἀπὸ τὰ δικά τους χρήματα, ἀλλ᾽ ἀπὸ ἐνισχύσεις ἑτεροδόξων. Σὲ τέτοιες ἐπισκοπὲς οἱ ἄνθρωποι ἔχουν μὲν τὰ στομάχια τους στραμμένα πρὸς τὸν ἐπίσκοπο, γογγύζοντας διαρκῶς ἐναντίον του γιὰ ἀδικίες στὴ διανομὴ τῶν ὑλικῶν πραγμάτων, ἀλλὰ τὰ πνεύματά τους τὰ ἔχουν στραμμένα πρὸς ἄλλες κατευθύνσεις, πρὸς διαφόρους διδασκάλους τῆς ἀπιστίας καὶ τῆς πλάνης.
Ὦ Κύριε! Δῶσε στὴν Ἐκκλησία διδασκάλους καὶ ποιμένες ποὺ νὰ πονοῦν τὸ λαό σου, νὰ νοιάζωνται γιὰ τὴν ἐπικράτησι στὴν κοινωνία ἀρχῶν δικαιοσύνης, ὥστε κανείς νὰ μὴ στερῆται τὰ ἀπαραίτητα γιὰ τὴ ζωή, ἀλλὰ κυρίως νὰ κοπιάζουν καὶ νὰ μοχθοῦν στὸ ἔργο τοῦ εὐαγγελισμοῦ τῶν ψυχῶν, καὶ καμμία πεινασμένη ψυχὴ νὰ μὴ μένῃ χωρὶς τὸν ἐπουράνιο ἄρτο. Γιατὶ αὐτὸς εἶνε ἡ μεγαλύτερη ἀνάγκη τοῦ κόσμου. Οἱ ἄνθρωποι ζοῦν μὲ τὴν ἀλήθειά σου, καὶ πάσχουν καὶ πεθαίνουν ὅταν αὐτὴ τοὺς λείψῃ. Ὦ Κύριε, φτάνει μία καὶ μόνη λέξι σου νὰ χορτάσῃ ψυχές. (†) ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος
Ὁσαδήποτε φιλανθρωπικὰ ἔργα ἐὰν κάνετε, ὀρφανοτροφεῖα, γηροκομεῖα, νοσοκομεῖα, ὑδραγωγεῖα, δρόμους καὶ γεφύρια, καὶ χρυσὸ καὶ ἀσήμι ἐὰν διανείμετε, ὅλα αὐτὰ δὲν μποροῦν ν᾽ ἀναπληρώσουν τὸ κύριο χρέος, ποὺ ἔχετε πρὸς τὸ λαό· καὶ αὐτὸ εἶνε ἡ κατάλληλη προσφορὰ τοῦ θείου λόγου, τὸ κήρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου. Φιλανθρωπικὰ καταστήματα μπορεῖ ν᾽ ἀνεγείρῃ καὶ ὁ ἄπιστος ἀκόμη. Ἀλλὰ τὴν ἀλήθεια, τὸν πνευματικὸ ἄρτο ποὺ ζητοῦν οἱ πεινασμένες ψυχές, ποιός μπορεῖ νὰ τὸν δώσῃ; ἡ πολιτική; ἡ στοὰ τῶν μασόνων; ἡ ἐπιστήμη; ἡ φιλοσοφία; Ὄχι. Μόνο ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ, «ἥτις ἐστί», κατὰ τὸν ἀπόστολο Παῦλο, «στῦ λος καὶ ἑδραίωμα τῆς ἀληθείας» (Α' Τιμ. 3,15). Ἀλλοίμονο ἐὰν παύσῃ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ νὰ λαλῆται· θὰ ἐπέλθῃ τότε συμφορὰ πνευματικὴ ἀπερίγραπτη· θὰ ἐκπληρωθῇ ἡ προφητεία ποὺ λέει, ὅτι θὰ πέσῃ πεῖνα, λιμὸς ὄχι ἄρτου, ἀλλὰ «λιμὸς τοῦ ἀκοῦσαι λόγον Κυρίου» (Ἀμ. 8,11). Παρατηρῆστε τί γίνεται σὲ ἐπισκοπὲς ποὺ ἐπίσκοποι, ἀνίκανοι νὰ κηρύξουν τὸ λόγο τοῦ Θεοῦ, νομίζουν πὼς ἐκπληρώνουν τὸ καθῆκον τους ἀ σχολούμενοι μόνο σὲ ἔργα κοινωνικῆς προνοίας, διανέμοντας τρόφιμα καὶ ἐνδύματα – κι αὐτὰ ὄχι ἀπὸ τὰ δικά τους χρήματα, ἀλλ᾽ ἀπὸ ἐνισχύσεις ἑτεροδόξων. Σὲ τέτοιες ἐπισκοπὲς οἱ ἄνθρωποι ἔχουν μὲν τὰ στομάχια τους στραμμένα πρὸς τὸν ἐπίσκοπο, γογγύζοντας διαρκῶς ἐναντίον του γιὰ ἀδικίες στὴ διανομὴ τῶν ὑλικῶν πραγμάτων, ἀλλὰ τὰ πνεύματά τους τὰ ἔχουν στραμμένα πρὸς ἄλλες κατευθύνσεις, πρὸς διαφόρους διδασκάλους τῆς ἀπιστίας καὶ τῆς πλάνης.
Ὦ Κύριε! Δῶσε στὴν Ἐκκλησία διδασκάλους καὶ ποιμένες ποὺ νὰ πονοῦν τὸ λαό σου, νὰ νοιάζωνται γιὰ τὴν ἐπικράτησι στὴν κοινωνία ἀρχῶν δικαιοσύνης, ὥστε κανείς νὰ μὴ στερῆται τὰ ἀπαραίτητα γιὰ τὴ ζωή, ἀλλὰ κυρίως νὰ κοπιάζουν καὶ νὰ μοχθοῦν στὸ ἔργο τοῦ εὐαγγελισμοῦ τῶν ψυχῶν, καὶ καμμία πεινασμένη ψυχὴ νὰ μὴ μένῃ χωρὶς τὸν ἐπουράνιο ἄρτο. Γιατὶ αὐτὸς εἶνε ἡ μεγαλύτερη ἀνάγκη τοῦ κόσμου. Οἱ ἄνθρωποι ζοῦν μὲ τὴν ἀλήθειά σου, καὶ πάσχουν καὶ πεθαίνουν ὅταν αὐτὴ τοὺς λείψῃ. Ὦ Κύριε, φτάνει μία καὶ μόνη λέξι σου νὰ χορτάσῃ ψυχές. (†) ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος
ΠΗΓΗ: ΚΥΡΙΑΚΗ ΣΥΝΤΟΜΟΝ ΚΗΡΥΓΜΑ
Ο ΣΚΕΠΤΙΚΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ π. Δημητρίου Μπόκου
Αναρίθμητα πλήθη (πέντε χιλιάδες άνδρες, χωρίς να υπολογισθούν τα γυναικόπαιδα), κουβαλώντας τους ασθενείς τους, αναζήτησαν τον Χριστό στην ερημιά που βρισκόταν. Ο Χριστός, βλέποντάς τους ως «πρόβατα μη έχοντα ποιμένα», τους σπλαχνίστηκε και τους δίδαξε πολλά «περί της βασιλείας του Θεού».
Έφτασε το βράδυ, αλλά κανένας δεν έφευγε. Οι μαθητές εξέφρασαν την αγωνία τους: Απόλυσέ τους, να ψάξουν για τροφή στα πλησιέστερα χωριά. Μα ο Χριστός είπε: «Δώστε τους εσείς να φάνε». Οι μαθητές έπεσαν από τα σύννεφα! «Έχουμε μόνο πέντε ψωμιά και δύο ψάρια». Πώς είναι δυνατόν να φάει τόσος κόσμος; Μπορούμε εμείς να πάμε να αγοράσουμε τροφές για τόσο λαό; Ούτε το τεράστιο ποσό των διακοσίων δηναρίων δεν θα έφτανε, όχι για να χορτάσουν, αλλά ούτε για να πάρει ο καθένας ένα κομματάκι (Κυριακή Η΄ Ματθαίου).
Ο Χριστός μάλιστα πείραζε κιόλας τον Φίλιππο, λέγοντάς του: «Πόθεν αγοράσωμεν άρτους ίνα φάγωσιν ούτοι;» (Ιω. 6, 5). Τον ίδιο προβληματισμό εξέφρασαν οι μαθητές και λίγο αργότερα, όταν χρειάστηκε να τραφούν άλλοι «τετρακισχίλιοι άνδρες χωρίς γυναικών και παιδίων».
Αν και είχαν δει το θαύμα του χορτασμού των πεντακισχιλίων με πέντε μόνο άρτους και δύο ψάρια, όμως και πάλι αναρωτήθηκαν με αμηχανία: Πώς είναι δυνατόν να βρεθούν στην ερημιά τόσα ψωμιά για να χορτάσει τόσος όχλος; Αν και είχαν δει εν τω μεταξύ πολλά άλλα θαύματα, ο σκεπτικισμός και η ολιγοπιστία δεν έλειψαν.
Ο Χριστός χρησιμοποίησε αυστηρή γλώσσα απέναντί τους, επειδή αδυνατούσαν να απαγκιστρωθούν από τον στείρο, στενόμυαλο ορθολογισμό τους. Τους λέει: Τόσα είδατε και ακούσατε και ακόμα δεν καταλαβαίνετε τίποτε; «Ούπω νοείτε ουδέ συνίετε; Έτι πεπωρωμένην έχετε την καρδίαν υμών;» (Μαρκ. 8, 17). Δεν υπάρχει μόνο η λογική στον κόσμο.
Όλα αυτά θυμίζουν τη στάση των Εβραίων στην έρημο, όπου, αν και είχαν δει συγκλονιστικές παρεμβάσεις του Θεού, γόγγυζαν πολλές φορές εναντίον του. Όπως, όταν μετά από πορεία τριών ημερών από το Σινά, θυμήθηκαν την «καλοπέραση» που είχαν στην Αίγυπτο. Ξέχασαν το μαστίγιο και θυμόντουσαν μόνο τα ψάρια, τα πεπόνια, τα αγγούρια, τα πράσα, τα κρεμμύδια και τα σκόρδα που έτρωγαν. Βαρέθηκαν το μάννα που έστελνε ο Θεός κάθε μέρα και πεθύμησαν κρέας.
Ακόμα και ο μέγας Μωυσής λιγοψύχησε. Ξέχασε προς στιγμήν ποιον είχε απέναντί του.
«Πού θα βρω εγώ κρέας να δώσω σε όλον αυτόν τον λαό;» ρώτησε. Μα ο Κύριος του είπε ότι θα τους προμηθεύσει κρέας, όχι για μια και δυο και πέντε και δέκα και είκοσι μέρες, αλλά για ένα ολόκληρο μήνα.
Κάτι τέτοιο όμως φάνηκε ακόμα και στον Μωυσή απίστευτο. «Εξακόσιες χιλιάδες μάχιμους άνδρες έχει ο λαός αυτός και λες πως θα τους δώσεις κρέας για ολόκληρο μήνα; Πόσα πρόβατα και βόδια θα σφαγούν για να επαρκέσουν; Ή θα συγκεντρωθούν όλα τα ψάρια της θάλασσας για να τους φτάσουν;» Ο Θεός όμως είπε: «Μήπως το χέρι του Κυρίου δεν μπορεί να κάνει τέτοιο πράγμα; Θα δεις λοιπόν τώρα μπροστά σου αν θα πραγματοποιηθεί ο λόγος μου ή όχι».
Και έστειλε ο Θεός γύρω από την κατασκήνωση του λαού αμέτρητα ορτύκια. Σχημάτισαν ένα τεράστιο στρώμα, πλάτους μιας ημέρας δρόμου και ύψους δύο πήχεων. Όλη τη μέρα και όλη τη νύχτα και όλη την επόμενη μέρα μάζευαν ορτύκια. Τα ξήραναν και επί ένα μήνα έτρωγαν.
Γιατί άραγε ο άνθρωπος είναι πάντα τόσο σκεπτικιστής απέναντι σε ό,τι δεν υποτάσσεται στη λογική του;
Μήπως αυτή και μόνο είναι ο θεός του, αυτήν και μόνο έχει πρόθεση να προσκυνάει;
Καλή, ευλογημένη εβδομάδα!
Έφτασε το βράδυ, αλλά κανένας δεν έφευγε. Οι μαθητές εξέφρασαν την αγωνία τους: Απόλυσέ τους, να ψάξουν για τροφή στα πλησιέστερα χωριά. Μα ο Χριστός είπε: «Δώστε τους εσείς να φάνε». Οι μαθητές έπεσαν από τα σύννεφα! «Έχουμε μόνο πέντε ψωμιά και δύο ψάρια». Πώς είναι δυνατόν να φάει τόσος κόσμος; Μπορούμε εμείς να πάμε να αγοράσουμε τροφές για τόσο λαό; Ούτε το τεράστιο ποσό των διακοσίων δηναρίων δεν θα έφτανε, όχι για να χορτάσουν, αλλά ούτε για να πάρει ο καθένας ένα κομματάκι (Κυριακή Η΄ Ματθαίου).
Ο Χριστός μάλιστα πείραζε κιόλας τον Φίλιππο, λέγοντάς του: «Πόθεν αγοράσωμεν άρτους ίνα φάγωσιν ούτοι;» (Ιω. 6, 5). Τον ίδιο προβληματισμό εξέφρασαν οι μαθητές και λίγο αργότερα, όταν χρειάστηκε να τραφούν άλλοι «τετρακισχίλιοι άνδρες χωρίς γυναικών και παιδίων».
Αν και είχαν δει το θαύμα του χορτασμού των πεντακισχιλίων με πέντε μόνο άρτους και δύο ψάρια, όμως και πάλι αναρωτήθηκαν με αμηχανία: Πώς είναι δυνατόν να βρεθούν στην ερημιά τόσα ψωμιά για να χορτάσει τόσος όχλος; Αν και είχαν δει εν τω μεταξύ πολλά άλλα θαύματα, ο σκεπτικισμός και η ολιγοπιστία δεν έλειψαν.
Ο Χριστός χρησιμοποίησε αυστηρή γλώσσα απέναντί τους, επειδή αδυνατούσαν να απαγκιστρωθούν από τον στείρο, στενόμυαλο ορθολογισμό τους. Τους λέει: Τόσα είδατε και ακούσατε και ακόμα δεν καταλαβαίνετε τίποτε; «Ούπω νοείτε ουδέ συνίετε; Έτι πεπωρωμένην έχετε την καρδίαν υμών;» (Μαρκ. 8, 17). Δεν υπάρχει μόνο η λογική στον κόσμο.
Όλα αυτά θυμίζουν τη στάση των Εβραίων στην έρημο, όπου, αν και είχαν δει συγκλονιστικές παρεμβάσεις του Θεού, γόγγυζαν πολλές φορές εναντίον του. Όπως, όταν μετά από πορεία τριών ημερών από το Σινά, θυμήθηκαν την «καλοπέραση» που είχαν στην Αίγυπτο. Ξέχασαν το μαστίγιο και θυμόντουσαν μόνο τα ψάρια, τα πεπόνια, τα αγγούρια, τα πράσα, τα κρεμμύδια και τα σκόρδα που έτρωγαν. Βαρέθηκαν το μάννα που έστελνε ο Θεός κάθε μέρα και πεθύμησαν κρέας.
Ακόμα και ο μέγας Μωυσής λιγοψύχησε. Ξέχασε προς στιγμήν ποιον είχε απέναντί του.
«Πού θα βρω εγώ κρέας να δώσω σε όλον αυτόν τον λαό;» ρώτησε. Μα ο Κύριος του είπε ότι θα τους προμηθεύσει κρέας, όχι για μια και δυο και πέντε και δέκα και είκοσι μέρες, αλλά για ένα ολόκληρο μήνα.
Κάτι τέτοιο όμως φάνηκε ακόμα και στον Μωυσή απίστευτο. «Εξακόσιες χιλιάδες μάχιμους άνδρες έχει ο λαός αυτός και λες πως θα τους δώσεις κρέας για ολόκληρο μήνα; Πόσα πρόβατα και βόδια θα σφαγούν για να επαρκέσουν; Ή θα συγκεντρωθούν όλα τα ψάρια της θάλασσας για να τους φτάσουν;» Ο Θεός όμως είπε: «Μήπως το χέρι του Κυρίου δεν μπορεί να κάνει τέτοιο πράγμα; Θα δεις λοιπόν τώρα μπροστά σου αν θα πραγματοποιηθεί ο λόγος μου ή όχι».
Και έστειλε ο Θεός γύρω από την κατασκήνωση του λαού αμέτρητα ορτύκια. Σχημάτισαν ένα τεράστιο στρώμα, πλάτους μιας ημέρας δρόμου και ύψους δύο πήχεων. Όλη τη μέρα και όλη τη νύχτα και όλη την επόμενη μέρα μάζευαν ορτύκια. Τα ξήραναν και επί ένα μήνα έτρωγαν.
Γιατί άραγε ο άνθρωπος είναι πάντα τόσο σκεπτικιστής απέναντι σε ό,τι δεν υποτάσσεται στη λογική του;
Μήπως αυτή και μόνο είναι ο θεός του, αυτήν και μόνο έχει πρόθεση να προσκυνάει;
Καλή, ευλογημένη εβδομάδα!
ΕΝΟΡΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ 27/7 έως 2/8/2026
- 27/7 ΔΕΥΤΕΡΑ Αγίου Μεγαλομάρτυρος Παντελεήμονος: Θεία Λειτουργία 06:45-08:45
- 1/8 ΣΑΒΒΑΤΟ Θεία Λειτουργία-Μικρός Αγιασμός 06:30-08:30(κάτω Ι. Ν.)
- 2/8 ΚΥΡΙΑΚΗ ΄Θ ΜΑΤΘΑΙΟΥ: Θεία Λειτουργία 06:45-09:45
Σάββατο 18 Ιουλίου 2026
Πατρῶν Χρυσόστομος: “Ἡ πληγή καί ἡ ἀδικία ἐναντίον τῆς Κύπρου, εἶναι ἐντροπή γιά τήν «πολιτισμένη» ἀνθρωπότητα”.
Γιά τήν Κύπρο καί τό συνεχιζόμενο δρᾶμα, ἐξ’ αἰτίας τῆς βάρβαρης τουρκικῆς εἰσβολῆς, γιά τά κατεχόμενα καί τούς Ἣρωες καί Μάρτυρες Ἑλληνοκυπρίους καί Ἓλληνες ἐκ τῆς Μητροπολιτικῆς Ἑλλάδος, μίλησε ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πατρῶν κ.κ. Χρυσόστομος, στή Θεία Λειτουργία, στήν Ἱερά Μονή τοῦ Προφήτου Ἠλιού Πατρῶν, τήν Δευτέρα 20 Ἰουλίου ἐ.ἒ.
«Μέ τήν ἀνοχή δυστυχῶς τῶν μεγάλων, ἐτόνισε ὁ Σεβασμιώτατος, συνεχίζεται ἓνα δράμα γιά τήν Κύπρο, τό ὁποῖο ἂρχισε τό 1974, μέ τήν βάρβαρη τουρκική εἰσβολή. Χιλιάδες ἀγωνιστές πότισαν μέ τό αἷμα τους τά ἃγια χώματα τῆς Κύπρου, Ἑλληνοκύπριοι καί Ἓλληνες ἐκ τῆς Μητροπολιτικῆς Πατρίδος. Χιλιάδες οἱ ἀγνοούμενοι, ἀλλά καί οἱ ἐκτοπισμένοι ἀπό τίς πατρογονικές ἑστίες.
Εἶναι χρέος μας, ὂχι μόνο νά διατηροῦμε νωπές τίς μνῆμες, ἀλλά νά ὑψώνωμε τήν φωνή μας καί νά διεκδικοῦμε τήν δικαίωση τῆς Κύπρου καί τήν ἂρση τῆς μεγάλης αὐτῆς ἀδικίας, ἡ ὁποία κρατεῖ διχοτομημένη τήν Μεγαλόνησο.
Ἡ Ἱερά Μητρόπολις Πατρῶν, τιμᾶ τήν μνήμη τῶν εὐκλεῶς ἀγωνιζομένων καί ἡρωικῶς πεσόντων ὑπερασπιστῶν τῆς Κύπρου, ἀλλά καί τῶν ἀγνοουμένων, σέ συνεργασία μέ τούς Κυπρίους τῆς Ἀχαΐας…»
Ἐν συνεχείᾳ τόν λόγον ἒδωσε ὁ Σεβασμιώτατος στόν Πρόεδρο τῆς Ἑνώσεως Κυπρίων Νομοῦ Ἀχαΐας κ. Εὐάγγελον Πολυβίου, ὁ ὁποῖος ἀνεφέρθη μέ λόγια συγκλονιστικά στό δρᾶμα τῆς Κύπρου. Συγκίνηση προκάλεσε τό ὃτι ὁ Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Κυπρίων, ἦτο ἐνδεδυμένος μέ τήν Κυπριακή παραδοσιακή στολή, ὃπως καί ἂλλα μέλη τῆς Ἑνώσεως.
Ἀκολούθησε τό ἱερό Μνημόσυνο ὑπέρ μακαρίας μνήμης καί αἰωνίου ἀναπαύσεως τῶν πεσόντων καί τῶν ἀθώων θυμάτων, τῆς τουρκικῆς θηριωδίας.
«Μέ τήν ἀνοχή δυστυχῶς τῶν μεγάλων, ἐτόνισε ὁ Σεβασμιώτατος, συνεχίζεται ἓνα δράμα γιά τήν Κύπρο, τό ὁποῖο ἂρχισε τό 1974, μέ τήν βάρβαρη τουρκική εἰσβολή. Χιλιάδες ἀγωνιστές πότισαν μέ τό αἷμα τους τά ἃγια χώματα τῆς Κύπρου, Ἑλληνοκύπριοι καί Ἓλληνες ἐκ τῆς Μητροπολιτικῆς Πατρίδος. Χιλιάδες οἱ ἀγνοούμενοι, ἀλλά καί οἱ ἐκτοπισμένοι ἀπό τίς πατρογονικές ἑστίες.
Εἶναι χρέος μας, ὂχι μόνο νά διατηροῦμε νωπές τίς μνῆμες, ἀλλά νά ὑψώνωμε τήν φωνή μας καί νά διεκδικοῦμε τήν δικαίωση τῆς Κύπρου καί τήν ἂρση τῆς μεγάλης αὐτῆς ἀδικίας, ἡ ὁποία κρατεῖ διχοτομημένη τήν Μεγαλόνησο.
Ἡ Ἱερά Μητρόπολις Πατρῶν, τιμᾶ τήν μνήμη τῶν εὐκλεῶς ἀγωνιζομένων καί ἡρωικῶς πεσόντων ὑπερασπιστῶν τῆς Κύπρου, ἀλλά καί τῶν ἀγνοουμένων, σέ συνεργασία μέ τούς Κυπρίους τῆς Ἀχαΐας…»
Ἐν συνεχείᾳ τόν λόγον ἒδωσε ὁ Σεβασμιώτατος στόν Πρόεδρο τῆς Ἑνώσεως Κυπρίων Νομοῦ Ἀχαΐας κ. Εὐάγγελον Πολυβίου, ὁ ὁποῖος ἀνεφέρθη μέ λόγια συγκλονιστικά στό δρᾶμα τῆς Κύπρου. Συγκίνηση προκάλεσε τό ὃτι ὁ Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Κυπρίων, ἦτο ἐνδεδυμένος μέ τήν Κυπριακή παραδοσιακή στολή, ὃπως καί ἂλλα μέλη τῆς Ἑνώσεως.
Ἀκολούθησε τό ἱερό Μνημόσυνο ὑπέρ μακαρίας μνήμης καί αἰωνίου ἀναπαύσεως τῶν πεσόντων καί τῶν ἀθώων θυμάτων, τῆς τουρκικῆς θηριωδίας.
Η ΠΛΗΡΗΣ ΑΝΑΣΥΣΤΑΣΗ π. Δημητρίου Μπόκου
Και όμως!
Οι άνθρωποι σώθηκαν, μα όχι όλοι. Ο ελευθερωτής στρατηγός δεν μπορούσε να επαναφέρει στη ζωή τους νεκρούς, ούτε να διασώσει όσο μέρος της λείας είχε ήδη διασκορπιστεί και κατασπαταληθεί. Δεν μπορούσε να περισώσει ό,τι είχε ήδη διαφύγει οριστικά από τα χέρια του.
Υπάρχει όμως ένας στρατηγός, «βασιλεύς μέγας επί πάσαν την γην», που έχει τη δύναμη να διορθώνει τα πάντα. Που μπορεί να ξαναπάρει ό,τι έχει χαθεί, ό,τι έχει καταστραφεί, ό,τι έχει θανατωθεί. Μπορεί να ξαναφτιάξει τα πάντα όπως ήταν πριν και ακόμα καλύτερα.
Είναι ο νικητής Χριστός, που έρχεται και αναδημιουργεί ό,τι έχασε ο άνθρωπος. Γι’ αυτό και φροντίζει επιμελώς να μην αφεθεί κανένα μέρος του κατεστραμμένο. Παίρνει πάνω του και σηκώνει από τον τόπο της καταστροφής όλα τα κομμάτια του, ακόμα κι αν έχουν διασκορπιστεί στους τέσσερες ανέμους. Δεν αφήνει ούτε το παραμικρό κομματάκι του. Γιατί ό,τι μείνει πεταμένο κάτω θα χαθεί. Θα σαπίσει. Θα γίνει χώμα. Θα πεθάνει οριστικά. «Το γαρ απρόσληπτον, αθεράπευτον. Ο δε ήνωται τω Θεώ, τούτο και σώζεται» (Αγ. Γρηγορίου Θεολόγου, Επιστολή προς Κληδόνιον, PG 37, 181C-184A).
Τί σημαίνει αυτό;
Ο άνθρωπος θανατώθηκε από τον εχθρό ολόκληρος. Σώμα, ψυχή και νους. Ο διάβολος τον εξουσίασε απόλυτα. Έτσι και ο Χριστός παίρνει πάνω του, προσλαμβάνει, τον όλο άνθρωπο. Κάνει δικά του όλα τα κομμάτια του ανθρώπου. Δεν αφήνει τίποτε απέξω. Παίρνει το σώμα του, την ψυχή του, τον νου του. Ντύνεται ολόκληρη την ανθρώπινη φύση. Δεν παίρνει μέρος της, μόνο σώμα ή μόνο ψυχή και μάλιστα χωρίς τον νου, όπως ανόητα έλεγαν πολλοί αιρετικοί. Γίνεται ο πιο κανονικός, ο πιο πλήρης άνθρωπος.
Κατεβαίνει στο βασίλειο του εχθρού και τον κατανικάει. Και έτσι ντυμένος με την ανθρώπινη φύση, με τον άνθρωπο στους ώμους του, ανεβαίνει. Και όλο ανεβαίνει. Ξεπερνάει τους αγγέλους, τους ουρανούς. Φτάνει ως εκεί που δεν έχει κάτι άλλο ψηλότερα. Στον θρόνο του Θεού. Και κάθεται «εκ δεξιών του Πατρός». Ο άνθρωπος πλέον κάθεται στα δεξιά του Θεού πλήρης, σώμα, ψυχή και νους, ενωμένος τέλεια με τον Θεό.
Αν κάτι από αυτά δεν το έπαιρνε πάνω του ο Χριστός, δεν το προσλάμβανε στον εαυτό του, θα έμενε κάτω. Αθεράπευτο. Στο βασίλειο του εχθρού. Νεκρό. Σώθηκε μόνο ό,τι ενώθηκε με τον Θεό στο πρόσωπο του Χριστού. Γι’ αυτό ο Χριστός δεν έκανε προχειροδουλειές. Πήρε πάνω του προσεκτικά από κάτω όλα τα ανθρώπινα στοιχεία. Ό,τι ήταν του ανθρώπου. Σώμα, ψυχή και νου. Τα ένωσε μέσα του με τον Θεό. Έγινε και παραμένει εσαεί Θεός και άνθρωπος.
Το ασύλληπτο αυτό γεγονός διακήρυξε η Δ΄ Οικουμενική Σύνοδος (Κυριακή των Αγίων Πατέρων).
Και όλα αυτά, για να γίνεται και ο κάθε άνθρωπος θεός, αν βέβαια το θέλει. Με το ζόρι ποτέ!
Καλή, ευλογημένη εβδομάδα!
ΕΝΟΡΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ 20/7 έως 27/7/2026
- 20/7 ΔΕΥΤΕΡΑ Προφήτου Ηλιού: Θεία Λειτουργία 06:45-09:00
- 25/7 ΣΑΒΒΑΤΟ Κοίμησις της Αγίας Άννης: Θεία Λειτουργία 06:45
- 26/7 ΚΥΡΙΑΚΗ Η΄ ΜΑΤΘΑΙΟΥ-Αγίας Οσιομάρτυρος Παρασκευής: Θεία Λειτουργία 06:45-09:45
- 27/7 ΔΕΥΤΕΡΑ Αγίου Μεγαλομάρτυρος Παντελεήμονος: Θεία Λειτουργία 06:45-08:45
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις
(Atom)
ΠΡΟΣΟΧΗ!!! ΠΕΡΙ ΜΑΡΤΥΡΩΝ ΤΟΥ ΙΕΧΩΒΑ
ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΠΑΤΡΩΝ κ.κ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ
ΛΥΧΝΟΣ TV-ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΙΑ ΜΑΣ
ΚΥΡΙΑΚΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΙΑ
ΚΑΤΗΧΗΤΙΚΑ 2025-2026
ΕΛΑ ΚΑΙ ΕΣΥ ΣΤΗΝ ΠΑΡΕΑ ΜΑΣ...
ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΓΑΠΗΣ
ΑΠΟ ΤΟ ΕΝΟΡΙΑΚΟ ΦΙΛΩΠΤΩΧΟ ΤΑΜΕΙΟ
Δημοφιλείς αναρτήσεις
-
27/7 ΔΕΥΤΕΡΑ Αγίου Μεγαλομάρτυρος Παντελεήμονος: Θεία Λειτουργία 06:45-08:45 1/8 ΣΑΒΒΑΤΟ Θεία Λειτουργία-Μικρός Αγιασμός 06:30-08:30(κάτω Ι.... -
Στὴν ἔρημο καὶ πάλι ὁ Κύριος. Μαζὶ καὶ οἱ μαθηταί. Ἀλλὰ ἡ παρουσία του μέσα στὸν κόσμο ἦταν τόσο εὐεργετική, ὥστε ἡ ἀπουσία του, ἔστω καὶ... -
Στὸ καταπληκτικὸ 28ο Φεστιβὰλ Χοροῦ, στὸ Νέο Σούλι Πατρῶν, μίλησε σὲ πλῆθος Λαοῦ, ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πατρῶν, μὲ θερμὰ λόγια, ἐπαιν... -
1/8 ΣΑΒΒΑΤΟ: Θεία Λειτουργία-Μικρός Αγιασμός 06:30-08:30. Ενόψει της εορτής της Παναγίας μας 15/8, καθημερινά έως 15/8 θα τελείται στον κά... -
Συνεχίζεται τὸ ἅγιο ἔργο τοῦ Ὁσίου καὶ Θεοφόρου πατρὸς ἡμῶν Γερβασίου, τοῦ ἐν Πάτραις, στὸν εὐαίσθητο τομέα τῆς νεότητος, στὸν ὁποῖον ἐξαι...
Η λίστα ιστολογίων μου
ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ
Δώσε ζωή...