Ἱερὰ Μνημόσυνα, κατὰ τὸ τυπικὸ τοῦ Ἁγίου Ὅρους, ἐτέλεσε ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πατρῶν κ.κ. Χρυσόστομος στὸν μεθέορτο Ἑσπερινό, στὸν Μητροπολιτικὸ Ἱερὸ Ναὸ Εὐαγγελιστρίας Πατρῶν, ὑπὲρ μακαρίας μνήμης καὶ αἰωνίου ἀναπαύσεως, πάντων τῶν Κληρικῶν καὶ Λαϊκῶν, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν διάρκεια τῆς πικρῆς τουρκικῆς σκλαβιᾶς, εὐκλεῶς ἀγωνίστηκαν καὶ ἡρωικῶς ἔπεσαν στὰ πεδία τῶν μαχῶν, ὑπερασπιζόμενοι τὰ ἱερὰ καὶ τὰ ὅσια τοῦ Γένους μας.

Ἀπὸ τὴν ἡμέρα τῆς πτώσεως τῆς Βασιλευούσης, ἄρχισε ἡ ἀντίσταση καὶ τὰ ἐπαναστατικὰ κινήματα, ποὺ κορυφώθηκαν τὸ 1821 μὲ τὴν ἀποτίναξη τοῦ τουρκικοῦ ζυγοῦ. Βεβαίως ὁ ἀγώνας συνεχίστηκε καὶ μετὰ ταῦτα καὶ εἴχαμε συγκλονιστικὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα συνεκίνησαν τὸν κόσμον ὅλον, ὅπως ἡ Ἔξοδος τοῦ Μεσολογγίου. Ὅλους αὐτοὺς τοὺς μνημονεύσαμε καὶ τοὺς τιμᾶμε γιατί πύργωσαν μὲ τὸ αἷμα τους, τὴν λευτεριά μας καὶ μᾶς ἄφησαν κληρονομιὰ ἱερὴ καὶ μεγάλη.

«Πῆραν δύναμη, μέσα στὴν ἀδυναμία τους ἀπὸ τὸν Θεὸ καὶ τὴν Ὑπέρμαχο Στρατηγὸ τοῦ Γένους μας καὶ τοὺς ἔφλεγε ἐπίσης ἡ ἀγάπη γιὰ τὴν Πατρίδα. Κατάφεραν, νὰ νικήσουν μιὰ ὁλόκληρη αὐτοκρατορία, σώζοντας τὴν Εὐρώπη ἀπὸ τὴν ἰσλαμοποίηση, ἡ ὁποία δυστυχῶς ἐπιτυγχάνεται σήμερα μὲ ἄλλους τρόπους…» ἐτόνισε ὁ Σεβασμιώτατος στὴν ὁμιλία του στὸν μεθέορτο Ἑσπερινό, στὸν Ἱερὸ Ναὸ τῆς Εὐαγγελιστρίας Πατρῶν.

Ἐπίσης ἔκανε μνεία στὶς θυσίες τῶν Ἐθνομαρτύρων Ἀρχιερέων τῶν Πατρῶν Νεοφύτου (1466) καὶ Γερμανοῦ Α’ (1572), ἀλλὰ καὶ τὸ τέλος στὴν ἐξορία, τοῦ Μητροπολίτου Νεοφύτου. Ἀκόμη ἐμνήσθη τοῦ ἱεροῦ σφαγίου, ἱερέως Γεωργίου, τοῦ Παπᾶ τῆς Παναγίας τῆς Ἀλεξιωτίσσης ποὺ τὸν ἔσφαξαν οἱ Τοῦρκοι ἀνήμερα τῶν Βαΐων, 2 Ἀπριλίου 1821, γιὰ νὰ ἀκολουθὴσῃ ἡ σφαγή, ὁ ἀνασκολοπισμὸς καὶ ἐξαπονδρισμὸς χιλιάδων Πατρέων, ὁ ὁποῖος ἐκορυφώθη τὴν Μεγάλη Παρασκευὴ τοῦ 1821.

Ἰδιαιτέρως ἐμνημόνευσε τοῦ θρυλικοῦ Ἱεράρχου τῶν Πατρῶν, τοῦ τόσο γνωστοῦ, Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανοῦ τοῦ Ἐθνεγέρτου, ἀλλὰ καὶ τῶν Λαϊκῶν, Προκρίτων καὶ ἁπλῶν ἡρώων πολεμιστῶν, ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν, ἀνθρώπων πάσης ἡλικίας καὶ τάξεως οἱ ὁποῖοι προσέφεραν τὸ αἷμα τους στὸ βωμὸ τῆς ἐλευθερίας τῆς πατρίδος μας.

«Αὐτοὺς ἔχομε χρέος ὄχι μόνο νὰ τοὺς τιμᾶμε ἀλλὰ καὶ συγγνώμη νὰ τοὺς ζητᾶμε, γιὰ ὅσα διαχρονικὰ τοὺς λυπήσαμε, ἀφοῦ πολλάκις ἀσεβήσαμε στοὺς ἀγῶνες τους, στὶς θυσίες τους, στὰ ἡρωικά τους κατορθώματα, στὰ αἵματα μὲ τὰ ὁποῖα ἐπότισαν τὰ ἅγια χώματα τῆς πατρίδος μας. Νὰ τοὺς ζητήσωμε συγγνώμη γιατί λησμονήσαμε ὅτι αὐτοί μᾶς παρέδωσαν μιὰ πατρίδα Ὀρθόδοξη, ἐλεύθερη καὶ σεβαστὴ στὸν κόσμο. Νὰ τοὺς ζητήσωμε συγγνώμη γιατί παραχαράξαμε τὴν ἱστορία μας, ἀλλοιώσαμε τὴν γλῶσσα μας καὶ τὴν παιδεία μας…

Πιστεύομε ὅτι ἀπὸ τὸν οὐρανό, ὅπου εὑρίσκονται, θὰ πρεσβεύουν, ὥστε ὁ Κύριος νὰ μᾶς συγχωρῇ καὶ νὰ μᾶς ἐλεῇ…»

Συγκινητικὲς ἦτο οἱ Ἐκδηλώσεις οἱ ὁποῖες ἔλαβαν χώρα κατὰ τὴν παραμονὴ τῆς 25ης Μαρτίου, στὰ Ὑψηλὰ Ἁλώνια τῶν Πατρῶν, μπροστὰ στὸν Ἀνδριάντα τοῦ λεοντόκαρδου Ἱεράρχου Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανοῦ, ὅπου ὁ Μητροπολίτης, οἱ ἄλλοι Ἄρχοντες, Μαθηταὶ τῶν Σχολείων ὅλων τῶν βαθμίδων τῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ πλῆθος Λαοῦ, ὑποκλίθηκαν μπροστὰ στὸν μεγάλο Ἱεράρχη, ὁ ὁποῖος κρατῶντας τὸ Λάβαρο στὸ χέρι καὶ εὐλογώντας, μᾶς ἐμπνέει καὶ μᾶς ὁδηγεῖ, ὥστε νὰ διατηρήσωμε τήν ἰδιοπροσωπία μας, ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος.

Στὸν πανηγυρίζοντα λαμπρὸ καὶ μεγαλοπρεπῆ Ἱερὸ Ναό, τῆς Εὐαγγελιστρίας τῶν Πατρῶν, ἐτέλεσε τὴν Θεία Λειτουργία καὶ προέστη τῆς Δοξολογίας γιὰ τὰ ἐλευθέρια τῆς Πατρίδος μας, ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πατρῶν κ.κ. Χρυσόστομος.

Στὸ κήρυγμά του, ὁ Μητροπολίτης, ἀφοῦ ἀνεφέρθη στὴν θεολογία τῆς ἑορτῆς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆςΘεοτόκου, μίλησε καὶ γιὰ τὴν ἐθνικὴ διάσταση τῆς ἡμέρας καὶ ἐτόνισε ὅτι ἀπὸ τὴν ἡμέρα της πτώσεως τῆς Βασιλευούσης μέχρι καὶ τὸ 1821, ὅλοι οἱ Ἕλληνες, ἀγωνίζονταν γιὰ τὴν ἀποτίναξη τοῦ Τουρκικοῦ ζυγοῦ. Τὰ στοιχεῖα ποὺ τοὺς ἐνέπνεαν καὶ τοὺς ὁδήγησαν στὴν τελικὴ νίκη, μέσα ἀπὸ τὰ τέσσερα μαῦρα ἐκατόχρονα, ἦσαν: Ἡ βαθειὰ πίστη στὸ Θεό, ἡ ἀγάπη στὴν Πατρίδα, ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα καὶ παράδοση, ἡ ὁμοψυχία καὶ ὁ πόθος γιὰ τὴν ἐλευθερία. Πέτυχαν τὸ σκοπό τους γιατί ἑνωμένοι ἀγωνίστηκαν γιὰ τὴν λευτεριά τους. Τὸ εἶπε μὲστεντορία τὴ φωνή, ὁ θρυλικὸς Γέρος του Μωρηά, ὁ Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, στὴν ὁμιλία του στοὺς μαθητὰς τοῦ Γυμνασίου τῶν Ἀθηνῶν στὴν Πνίκα.

Ὅταν εἴμαστε ἑνωμένοι, ἐτόνισε ὁ Σεβασμιώτατος, κάνομε θαύματα, ὅταν εἴμαστε διχασμένοι γινόμαστε αὐτοκαταστροφικοὶ καὶ θρηνοῦμε πάνω σὲ ἐρείπια. Ἂς ἐμπνεόμεθα ἀπὸ αὐτὸν τὸν ἀγῶνα τῶν ἀοιδίμων προγόνων μας καὶ ἂς διατηρήσωμε ὅ,τι ἐκεῖνοι μᾶς ἄφησαν μέσα ἀπὸ σκληροὺς καὶ μεγάλους ἀγῶνες καὶ αἱματηρὲς θυσίες.

Μετὰ τὴν Θεία Λειτουργία, ὁ Σεβασμιώτατος, προέστη τῆς Ἐπισήμου Δοξολογίας γιὰ τὴν Ἑορτὴ τῆς Ἐθνικῆς Παλιγγενεσίας καὶ ἐν συνεχείᾳ μετέβη μετὰ τῶν ἄλλων ​Ἀρχῶν στὸ τόπο τῆς Παρελάσεως, ὅπου κατεχειροκρότησαν, τὰ πολιτικὰ καὶ στρατιωτικὰ τμήματα, τὰ ὁποῖα παρήλασαν σὲ ἄψογους σχηματισμούς, ὑποσχόμενοι οἱ Μαθητὲς ὅλων τῶν βαθμίδων τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι, ὅτι: «ἂν εἶναι νὰ πεθὰνῃ κανεὶς γιὰ τὴν Ἑλλάδα, θεία ἡ δάφνη, μία φορὰ κανεὶς πεθαίνει».

Μὲ λαμπρότητα ἐτελέσθη τήν Τρίτη 24 Μαρτίου 2026, ὁ πανηγυρικός Ἑσπερινός στὸν ἱστορικὸ Ἱερὸ Μητροπολιτικὸ Ναό, Εὐαγγελιστρίας Πατρῶν, χοροστατοῦντος τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου κ. Ἱεροθέου, κατόπιν εὐγενοῦς προσκλήσεως τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Πατρῶν κ.κ. Χρυσοστόμου, ὁ ὁποῖος συνεχοροστάτησε μετὰ τοῦ προσκεκλημένου Ἱεράρχου.

Τὸν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου κ. Ἱερόθεο, ὑπεδέχθη καὶ καλωσόρισε μὲ θερμοτάτους λόγους καὶ εὐγνώμονες εὐχαριστίες ὁ οἰκεῖος Ἱεράρχης, ὁ ὁποῖος ἐχαρακτήρισε τόν τῆς Ναυπάκτου κλεινὸν Ἀρχιερέα, Γείτονα πολύτιμον καὶ πολυσέβαστον, Ἀρχιερέα τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος διακεκριμένον καὶ κόσμημα τῆς Ἱεραρχίας καὶ μέγα θεολόγον Πανορθοδόξου ἐμβελείας.

Ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ναυπάκτου στὸν καταπληκτικὸ θεολογικό του λόγο, εἶπε, μεταξὺ ἄλλων, γιά τό μυστήριο τῆς συνέργειας μεταξύ τοῦ Θεοῦ καί τῆς Παναγίας στόν Εὐαγγελισμό Της, σύμφωνα μέ τήν ἀρχή, «τό μέν θεόθεν, τό δέ τῆς ἡμετέρας σπουδῆς». Τόνισε δύο σημεῖα.

Τό πρῶτο σημεῖο εἶναι ὅτι ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος προετοιμάστηκε κατάλληλα γι’ αὐτό τό μεγάλο μυστήριο τῆς συλλήψεως τοῦ Υἱοῦ καί Λόγου τοῦ Θεοῦ στήν μήτρα της. Καί αὐτό ἔγινε μέ τήν παραμονή της στά ἅγια τῶν ἁγίων δώδεκα χρόνια ὅπου, κατά τήν διδασκαλία τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, ἔζησε τήν ἡσυχαστική ζωή καί ἔφθασε στήν θεωρία τοῦ Θεοῦ. Καί ἡ ἐπίσκεψη τοῦ Ἀρχαγγέλου Γαβριήλ ἔγινε κατά τήν ὥρα τῆς νοερᾶς προσευχῆς σέ κατάσταση ἡσυχίας.

Τό δεύτερο σημεῖο εἶναι τό πῶς ἔγινε αὐτή ἡ σύλληψη τοῦ Υἱοῦ καί Λόγου τοῦ Θεοῦ. Ἀνέλυσε τό σχετικό χωρίο τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ ὅτι τό Ἅγιο Πνεῦμα πού τήν ἐπισκέφθηκε τήν καθάρισε, τῆς ἔδωσε δύναμη δεκτική τῆς θεότητας τοῦ Λόγου καί ἀκόμη τῆς ἔδωσε δύναμη γεννητική. Τότε ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ σαρκώθηκε ἀπό τά ἁγνά καί καθαρότατα αἵματα τῆς Θεοτόκου, δηλαδή προσέλαβε σάρκα ἐμψυχωμένη μέ ψυχή λογική καί νοερά ὡς ἀπαρχή τοῦ δικοῦ μας φυράματος, ὄχι μέ σπέρμα ἀλλά μέ τή δημιουργική δύναμη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Στήν συνέχεια τόνισε ὅτι ἡ Χάρη τοῦ Θεοῦ στόν ἄνθρωπο ἐνεργεῖ ἀνάλογα μέ τήν πνευματική του κατάσταση, δηλαδή δίνει πνευματικά χαρίσματα ἀνάλογα μέ τά φυσικά χαρίσματα καί ἐνεργεῖ ἀνάλογα μέ τήν δεκτικότητά του καί τόν ἀσκητικό του ἀγώνα.

Ὅλα τά θέματα ἔχουν προϋποθέσεις, τίποτε δέν εἶναι ἀπροϋπόθετο. Ἔτσι καί ἡ ὀρθόδοξη θεολογία προϋποθέτει τήν ἄσκηση καί τόν ἱερό ἡσυχασμό.