• Δευτέρα, 8/6 και ώρα 18:00 Εσπερινός μετ' αρτοκλασίας-Παράκλησις εις τον Όσιο Ιωάννη το Ρώσσο και σύντομη ομιλία. (τίθεται προς προσκύνηση το Σκουφάκι και η Ζώνη του Αγίου) 
• 8/6 ΔΕΥΤΕΡΑ άρχεται η Νηστεία των Αγίων Αποστόλων διάρκειας 21 ημερών(έως και 28/6)
• 10/6 TETAΡΤΗ προς ΠΕΜΠΤΗ 11/6 Παναγίας Άξιον Εστίν-Βαρθολομαίου και Βαρνάβα των Αποστόλων-Αγίου Λουκά Αρχιεπισκόπου Κριμαίας του Ιατρού: Μικρά Αγρυπνία-Θεία Λειτουργία-Αρτοκλασία 21:00-00:30
• 13/6 ΣΑΒΒΑΤΟ: Θεία Λειτουργία 07:00
• 14/6 ΚΥΡΙΑΚΗ ΄Β ΜΑΤΘΑΙΟΥ: Θεία Λειτουργία 07:00 

«Εορτή διαπαντός εστι, και Πεντηκοστή, και Πάσχα, και Επιφάνεια», λέει ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, εξηγώντας ότι την εορτή την κάνει όχι η ημερολογιακή περίοδος, αλλά η καθαρή συνείδηση, ο τρόπος με τον οποίο ζει ο άνθρωπος (Εις την αγίαν Πεντηκοστήν, Ομιλία α΄, PG 50, 463). Έτσι και η Πεντηκοστή συνεχίζεται αδιαλείπτως με την συνεχή δράση του Αγίου Πνεύματος, το οποίο, όντας φως και ειρήνη, εγκαινίζεται αδιάκοπα στις ψυχές των πιστών και «αποστολικάς καρδίας κτίζει καθαράς».

Η αέναη αυτή ενέργεια του Αγίου Πνεύματος φαίνεται από την ανάδειξη των αγίων μέσα στη ζωή της Εκκλησίας. Η Χάρη του δεν δόθηκε μόνο στους Αποστόλους την ημέρα της Πεντηκοστής, αλλά σε όλους τους πιστούς Χριστιανούς όλων των εποχών (Κυριακή των Αγίων Πάντων).

Ο άγιος Νικόδημος εξηγεί πώς γίνεται αυτό. Μια αναμμένη λαμπάδα μπορεί, χωρίς να ελαττωθεί το φως της καθόλου, να μεταδώσει φως και σε άλλη λαμπάδα και από εκείνη να ανάψει άλλη και άλλη και ούτω καθεξής, ώστε από μία αναμμένη λαμπάδα να ανάψουν πολυάριθμες, αναρίθμητες λαμπάδες. Έτσι και οι Απόστολοι έγιναν οι πρώτες αναμμένες λαμπάδες και από αυτούς εν συνεχεία μεταδόθηκαν τα φωτιστικά χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος σε άπειρους πιστούς. Η καθαρή αποστολική καρδιά που αποκτάει ένας πιστός, γίνεται φως για να φωτισθούν και να καθαριστούν και οι καρδιές πολλών άλλων ανθρώπων.

Και να, που είκοσι χιλιάδες άνθρωποι είδαν τον τρόπο ζωής, τον ζήλο για το έργο του Θεού και το μαρτύριο για τον Χριστό του αγίου Εράσμου (2 Ιουνίου), και μέσα τους άναψε η ίδια φλόγα, το ίδιο φως του Αγίου Πνεύματος. Η καρδιά τους πυρπολήθηκε από έρωτα και ζήλο για τον Θεό και την αλήθεια. Και δέχτηκαν όλοι να μαρτυρήσουν διά ξίφους για τον Χριστό, αδιαφορώντας εντελώς για τα εγκόσμια.

Και δεν φλέγει μόνο την καρδιά του ανθρώπου η Χάρη του Αγίου Πνεύματος, αλλά φωτίζει και τον νου. Ο Χριστός δεν έστειλε τους Αποστόλους να μιλήσουν στον κόσμο, εξοπλισμένους με την ισχύ της ανθρώπινης σοφίας και λογικής. Θα σας καθοδηγεί και θα σας φωτίζει το Άγιο Πνεύμα, τους είπε. Μην έχετε έγνοια τί θα πείτε. Το Άγιο Πνεύμα θα σας οδηγήσει «εις πάσαν την αλήθειαν». Είναι αυτό που «αγραμμάτους σοφίαν εδίδαξεν, αλιείς θεολόγους ανέδειξεν».

Έτσι, στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο ο άγιος Αθανάσιος, νεαρός διάκονος, με τον φωτισμό του Αγίου Πνεύματος κατατρόπωσε τα σοφιστικά λογικά κατασκευάσματα του αιρετικού Αρείου. Αλλά και ο αγράμματος άγιος Σπυρίδων, με τον ίδιο φωτισμό δίδαξε περίτρανα το μυστήριο της Αγίας Τριάδος.

Την Πεντηκοστή ακολούθησαν αμέσως τα αίματα των αγίων μαρτύρων. Αλλά και οι εκλεκτοί καρποί της αληθούς θεολογίας. Και τα δύο στερέωσαν, κράτυναν και ανέδειξαν ανίκητη την πίστη μας. Το Άγιο Πνεύμα έντυσε και στόλισε την Εκκλησία με δύο πολύτιμους χιτώνες.

Ο ένας είναι η βασιλική βύσσος, η πορφύρα των αιμάτων των μαρτύρων της.

Ο άλλος είναι ο χιτώνας «της αληθείας, ο υφαντός εκ της άνω θεολογίας».

Και οι δύο κηρύττουν «της ευσεβείας το μέγα μυστήριον».

Καλή, ευλογημένη εβδομάδα! Χρόνια πολλά!

Ο Σωτήρας μας Ιησούς Χριστός έλαβε ανθρώπινη σάρκα και γεννήθηκε από την αειπάρθενο Παναγία με την επισκίαση της Χάριτος του Αγίου Πνεύματος. Ο Χριστός επί της γης ήταν άνθρωπος τέλειος με τα αδιάβλητα πάθη, αλλά χωρίς αμαρτία. Ήταν συγχρόνως και Θεός. Ήταν Θεάνθρωπος. Τριάντα χρόνια έζησε όπως όλοι οι άνθρωποι εργαζόμενος στο εργαστήριο του Μνήστορα Ιωσήφ και τα τελευταία τρία χρόνια κήρυξε και θαυματούργησε. Οδηγήθηκε στο Σταυρό, στην Ταφή. Τέλος, αναστήθηκε και χάρισε στην ανθρωπότητα την αιώνια ζωή.

Τα τριάντα χρόνια ήλθε σε επικοινωνία με πάρα πολλούς ανθρώπους, με τους οποίους συζήτησε και ανέπτυξε σχέσεις ανθρώπινες φιλίας και αγάπης. Ένας από αυτούς τους ανθρώπους ήταν και ο πατέρας του Αγίου Λαζάρου, του τετραημέρου φίλου Του, ο οποίος πίστευε στην ανάσταση των ανθρώπων εκ νεκρών. Με αφορμή το γεγονός αυτό ο Λάζαρος και οι αδελφές του Μάρθα και Μαρία γνώρισαν τον Κύριο.

Ο Κύριος μετά την ανάσταση της κόρης του Ιαείρου και της χήρας της Ναϊν βρίσκεται πέρα του Ιορδάνη ποταμού. Ο Λάζαρος ασθένησε και οι αδελφές του στέλνουν μήνυμα ότι ο αδελφός τους αρρώστησε. Ο Κύριος προσποιείται τον αδιάφορο. Όταν ο Λάζαρος πέθανε είπε ο Χριστός στους μαθητές Του «Ο Λάζαρος, ο φίλος μας κοιμήθηκε» (Ιω. 11, 11) και ξεκίνησαν για τη Βιθυνία, όπου τον υποδέχτηκαν οι αδελφές Μαρία και Μάρθα λέγοντες «Κύριε, αν βρισκόσουν εδώ, δεν θα πέθαινε ο αδελφός μας. Αλλά και τώρα, αν θέλεις, μπορείς να τον αναστήσεις, γιατί έχεις αυτή τη δύναμη»(Ιω.11,21-22). Ο Χριστός οδηγείται στον τάφο του Λαζάρου, όπου δάκρυσε ως άνθρωπος και αφού προσευχήθηκε στον Ουράνιο Πατέρα Του διέταξε τον Λάζαρο να βγει από τον τάφο. Ο Λάζαρος, αν και πέρασαν τέσσερεις ημέρες από την κοίμησή του, αναστήθηκε και ήταν αβλαβής. Μετά την ανάσταση ο Κύριος παρευρίσκεται σε δείπνο στο σπίτι του Λαζάρου.

Οι αδελφές Μάρθα και Μαρία αγαπούσαν τον Κύριον και ήθελαν να τον ευχαριστήσουν, η κάθε μία με τον δικό της τρόπο. Η Μάρθα επέλεξε την διακονία της φιλοξενίας, ήθελε με κάθε τρόπο να ευχαριστήσει τον Χριστό. Η Μαρία επέλεξε τον ρόλο του ακροατή-μαθητή των λόγων του Κυρίου. Δεν ήταν συνηθισμένο φαινόμενο της εποχής οι γυναίκες να είναι μαθητές. Η Μάρθα κουρασμένη απευθύνθηκε στον Κύριο και παραπονέθηκε ότι η Μαρία την άφησε να κάνει όλες τις δουλειές. Η απάντηση του Κυρίου με πολλή αγάπη, γνωρίζοντας την καλή της πρόθεση, ήταν «Μάρθα, Μάρθα, μεριμνᾷς καὶ τυρβάζῃ περὶ πολλά, Μαρία δὲ τὴν ἀγαθὴν μερίδα ἐξελέξατο, ἥτις οὐκ ἀφαιρεθήσεται ἀπ᾿ αὐτῆς» (Λουκ. ι' 38-42).Πολύ γνωστή και πάρα πολύ διδακτική.

Η Μαρία άλειψε με πολύτιμο μύρο τα πόδια του Ιησού και τα σπόγγισε με τα μαλλιά της και το σπίτι πλημμύρισε από την ευωδία του. Ερμηνεύουν οι άγιοι Πατέρες το σημείο αυτό και λένε ότι, όταν πρόκειται για εκδηλώσεις λατρείας, δεν χρειάζεται προσοχή στην αξιοπρέπειά μας. Το να λύσει μια γυναίκα τα μαλλιά της και να σκουπίσει τα πόδια ενός άνδρα, θεωρούνταν την εποχή εκείνη εξευτελιστικό και θα γινόταν θόρυβος εις βάρος της Μαρίας. Η Μαρία, όμως, δεν υπολόγισε τα σχόλια του κόσμου, όπως τα υπολογίζουμε όλοι εμείς, όταν πρόκειται να προσφέρουμε λατρεία και τιμή προς τον Θεό. Ο Ιούδας , ο Ισκαριώτης, «στεναχωρήθηκε» γιατί το μύρο δεν πωλήθηκε και να δοθούν τα χρήματα στους φτωχούς. Ο σκοπός του ήταν άλλος. «Τους πτωχούς», είπε ο Κύριος, «τους έχετε πάντα μαζί σας, εμένα όχι» και ανέφερε ότι η πράξη της αντιστοιχούσε στην προετοιμασία της ταφής Του.

Σε μια ερμηνευτική αλληγορική παρουσίαση ο άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας λέει ότι η Μάρθα είναι η πρακτική αρετή, ενώ η Μαρία είναι η θεωρία, η οποία ακολουθεί μετά από την πράξη. Με την πράξη και την θεωρία επιδεικνύουμε πληρέστερα την αγάπη προς τον Χριστό. Υπάρχουν, επίσης, μερικοί που ισχυρίζονται ότι οι δύο αυτές αδελφές υποδηλώνουν την Αγία Γραφή, αφού η Μάρθα είναι τύπος της Παλαιάς Διαθήκης, που υπηρετεί τον Χριστό, ενώ η Μαρία είναι τύπος της ευαγγελικής παιδεύσεως.

Στον εσπερινό της Τετάρτης προ των Βαΐων ψάλλομε: «Μάρθαν και την Μαρίαν πιστοί, εκμιμησάμενοι προς Κύριον πέμψωμεν, ενθέους, ως πρέσβεις πράξεις, όπως ελθών τον ημών, νουν εξαναστήση νεκρόν κείμενον, δεινώς εν τω μνήματι, αμελείας αναίσθητον, φόβου του θείου, μηδαμώς αισθανόμενον, και ενέργειαν, ζωτικήν νυν μη έχοντα, κράζοντες˙ ίδε Κύριε, και ώσπερ τον φίλον σου, Λάζαρον πάλαι Οικτίρμον, επιστασία εξήγειρας, φρικτή, ούτω πάντας, ζωοποίησον παρέχων, το μέγα έλεος»[1]. Να πέμψουμε την Μαρία και την Μάρθα πρέσβεις στον Χριστόν για να αναστήσει τον νεκρωθέντα νουν.

Οι Άγιοι Ευαγγελιστές αναφερόμενοι στα πάθη του Χριστού συμπεριλαμβάνουν στις μυροφόρες γυναίκες τις Αγίες Μάρθα και Μαρία. Διαβάζομε στα ιερά κείμενα «και γυναίκες ειστήκεισαν από μακρόθεν ορώσαι ταύτα˙ από μακρόθεν θεωρούσαι»( Λκ .23, 49).

Μετά το Λιθοβολισμό του Αγίου Πρωτομάρτυρος Στεφάνου, η Αγία Μάρθα και η Αγία Μαρία συνελήφθησαν μαζί με άλλους Χριστιανούς και εξορίστηκαν με πλοίο, στην Προβηγκία, πόλη της Νοτίου Γαλλίας. Εκεί, όπως και στην πόλη Αβινιόν, η Αγία Μάρθα ευαγγελίστηκε το Χριστιανισμό, όπως και στην πόλη Ταρασκόν αφού πρώτα εφόνευσε με αγιασμό ένα δράκοντα πού λυμαινόταν την πόλη. Εκοιμήθη εν ειρήνη στην ιδία πόλη όπου και τιμάται ως προστάτις μέχρι σήμερα. Η Αγία Μαρία ευαγγελίστηκε το Χριστιανισμό στις πόλεις Αίκς και Μασσαλία. Αργότερα αποσύρθηκε στην ερημική περιοχή Saint Baume της Προβηγκίας όπου ασκήτεψε αρκετά χρόνια σε ένα σπήλαιο διάγοντας ενάρετο βίο και τρεφομένη δια χειρός Αγγέλου.

[1] ΣΕΒ. ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΚΑΙ ΑΓΙΟΥ ΒΛΑΣΙΟΥ ΙΕΡΟΘΕΟΣ ΒΛΑΧΟΣ, Οι Δεσποτικές Εορτές˙ Εισοδικό στο Δωδεκάορτο και την Ορθόδοξη Χριστολογία , έκδ. Β΄, Ιερά Μονή Γενεθλίου της Θεοτόκου (Πελαγίας), Λιβαδειά 1998, σσ. 189-190, 200-201.

• 1/6 ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ Θεία Λειτουργία-Μικρός Αγιασμός 07:00-09:30(κατά την παρούσα εβδομάδα 1/6-7/6 γίνεται κατάλυσις εις πάντα)
• 6/6 ΣΑΒΒΑΤΟ Απόδοση Πεντηκοστής: Θεία Λειτουργία 06:45 (κάτω Ι. Ν.)
• 7/6 ΚΥΡΙΑΚΗ Ά ΜΑΤΘΑΙΟΥ-ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΝΤΩΝ: Θεία Λειτουργία 06:45 ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ: ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗ 7 ΙΟΥΝΙΟΥ 2026 10π.μ. - 1μ.μ.
• 8/6 ΔΕΥΤΕΡΑ άρχεται η Νηστεία των Αγίων Αποστόλων διάρκειας 21 ημερών(έως και 28/6)

«Τελευταία εορτή» ονομάζεται η γία Πεντηκοστή. Ολοκληρώνεται με αυτήν η θεία Αποκάλυψη, η φανέρωση του Τριαδικού Θεού στον κόσμο. Είναι εορτή του Αγίου Πνεύματος, αλλά και εορτή της Αγίας Τριάδος, αφού τα πάντα γίνονται υπό του Θεού Πατρός, διά του Υιού, εν Αγίω Πνεύματι. Φανερώνεται η αιώνια αλήθεια. Έρχονται εις πέρας όλα όσα θεώρησε απαραίτητα ο Θεός για τη σωτηρία του κόσμου (η Θεία Οικονομία). Τώρα η πρωτοβουλία για την αξιοποίησή τους ανήκει σε μας.

Η Πεντηκοστή «προσφέρει την ερμηνεία όλων των εορτών, όλων των κομβικών στιγμών του επιγείου βίου του Σωτήρος: Των Χριστουγέννων, των Θεοφανείων, του Ευαγγελισμού, της Μεταμορφώσεως, του Πάθους, της Αναστάσεως, της Αναλήψεως. Και πού αποσκοπούσαν όλα τούτα; Στην ίδρυση της Εκκλησίας και στην εν αυτή σωτηρία του κόσμου διά της χριστοποιήσεως, της θεανθρωποποιήσεως, της πνευματοποιήσεως, της θεώσεως, της τριαδοποιήσεως» (Κυριακή της Πεντηκοστής).

Και ενώ δομήτωρ, ιδρυτής και θεμελιωτής της Εκκλησίας είναι ο Τριαδικός Θεός, εξαίρεται ιδιαιτέρως η δράση του Αγίου Πνεύματος. Από την πλευρά των ανθρώπων συνεργούν στη θεμελίωση της Εκκλησίας οι άγιοι Απόστολοι, αλλά πάντα υπό τον σχεδιασμό και την καθοδήγηση του Αγίου Πνεύματος. Έχτισαν, οικοδόμησαν την Εκκλησία, «του Πνεύματος τη αρχιτεκτονία», σύμφωνα με την αρχιτεκτονική του Αγίου Πνεύματος (Πέμπτη Ε΄ εβδομ. Νηστειών, β΄ τριώδιος κανών, ωδή η΄).

Είναι και οι Απόστολοι αρχιτέκτονες, θεμελιωτές και οικοδόμοι της Εκκλησίας. «Ως σοφός αρχιτέκτων θεμέλιον τέθεικα», λέγει ο απόστολος Παύλος, αλλά εννοεί πάντα κατά τον φωτισμό και τις υποδείξεις του Αγίου Πνεύματος. «Εν Πνεύματι» συνοικοδομούνται οι πιστοί και γίνονται ναός άγιος, κατοικητήριο του Θεού. Όλα γίνονται «διά της επιχορηγίας του Πνεύματος Ιησού Χριστού» (Α΄ Κορ, 3, 10. Εφ. 2, 21-22. Φιλ. 1, 19). Γι’ αυτό και ο άγιος Βασίλειος αναφωνεί: «Το Πνεύμα το Άγιον αρχιτεκτονεί Εκκλησίαν Θεού» (Ερμηνεία εις τον προφήτην Ησαΐαν, PG 30, 289D-292A).

Όταν άρχισε να υλοποιείται το μυστήριο της θείας Εναθρώπησης, το Άγιο Πνεύμα ήταν εκεί. «Εντοιχίστηκε στα θεμέλια της Εκκλησίας, στο θεμέλιο του σώματος του Χριστού, οικοδομώντας την ενσάρκωση». Εκεί η δύναμη του Υψίστου επισκιάζει την αγία Παρθένο και το Άγιο Πνεύμα με την επέλευσή του χτίζει το ανθρώπινο Σώμα του Χριστού, «του Λόγου κτίσαν την σάρκωσιν». Εν συνεχεία χτίζει την Εκκλησία, που είναι πάλι Σώμα Χριστού. Και παραμένει αείποτε στο Σώμα αυτό. Τα πάντα στην Εκκλησία γίνονται διά του Αγίου Πνεύματος.

Ο Χριστός είναι παρών στην Εκκλησία εν Πνεύματι Αγίω. Και η Εκκλησία είναι παρούσα στον Χριστό εν Πνεύματι Αγίω. Την ημέρα της Πεντηκοστής άρχισε η εορτή του Αγίου Πνεύματος, αλλά δεν σταμάτησε ποτέ. Όλα, από το πιο μικρό ως το πιο μεγάλο, τελεσιουργούνται με τη Χάρη του Αγίου Πνεύματος.

«Ουσιαστικά, κάθε ιερό μυστήριο και κάθε αγία αρετή είναι μία μικρή εορτή του Αγίου Πνεύματος. Δι’ αυτών το Πνεύμα το Άγιον κατέρχεται σε εμάς, μέσα μας. Κατέρχεται ουσιωδώς, πράγμα που σημαίνει αληθινά, πραγματικά, με όλες τις θείες και ουσιαστικές ενέργειές Του…

Στην Εκκλησία κάθε ιεροπραξία, ενέργεια, ακολουθία, μυστήριο, έργο, γίνεται με την επίκληση της δυνάμεως και της Χάριτος του Αγίου Πνεύματος…

Κατέρχεται αδιαλείπτως στους Χριστιανούς με την κάθε λατρευτική ακολουθία, με το κάθε Κύριε ελέησον, με την κάθε χριστοπόθητη ανάσα». (Τα παραθέματα από τον άγιο Ιουστίνο Πόποβιτς, Δογματική, εκδ. Ι. Μονής Βατοπαιδίου, 2019, σ. 350-368).

Ονειρεύτηκες ποτέ παρόμοια τιμή; Κάθε καλή σου σκέψη να φέρνει μέσα σου το Άγιο Πνεύμα;

Καλή, ευλογημένη εβδομάδα!

Ὁ Μητροπολίτης, μὲ λόγια συγκινητικὰ ἀνεφέρθη στὴν Βασιλίδα τῶν Πόλεων, στὴν ἵδρυση της ἀπὸ τὸν Μέγα Κωνσταντῖνο, στὴν δόξα καὶ τὴν χιλιόχρονη Αὐτοκρατορία, στὴν φρικτὴ Ἅλωση ἀπὸ τοὺς Φράγκους κατὰ τὴν Δ΄ Σταυροφορίαν τὸ 1204 καὶ τέλος στὴν μαρτυρικὴ πτώση της, ποὺ πλήγωσε τὴν Ρωμιοσύνη, ἀλλὰ καὶ τὸν κόσμον ὁλόκληρο. Ἡ Κωνσταντινούπολη, ἐτόνισε ὁ Σεβασμιώτατος, ἦτο τὸ ἰσχυρὸ ἀνάχωμα, ὥστε νὰ μὴν περάση ὁ βαρβαρότης τῶν Τούρκων στὴν Εὐρώπη. Δυστυχῶς ἡ Εὐρώπη, δὲν κατενόησε τότε τὸν κίνδυνο αὐτὸ καὶ ἄφησε ἀνυπεράσπιστη τὴν Κωνσταντινούπολη, μὲ ὅλα τὰ δεινὰ ποὺ ἐπῆλθαν στὴν συνέχεια. Οὔτε ὅμως καὶ τώρα κατανοεῖ αὐτὴ τὴν πραγματικότητα καὶ γιὰ αὐτὸ τὸν λόγο πολλάκις ἐθρήνησε καὶ θρηνεῖ ἐπὶ πνευματικῶν ἐρειπίων. Ζοφερὸν διαγράφεται, ἴσως, καὶ τὸ μέλλον.

Ἐπίσης, ἀνεφέρθη στὰ τοῦ βίου τοῦ Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, τοῦ τελευταίου Αὐτοκράτορος τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ στὴν σχέση του μὲ τὸν Μωρέα καὶ ἰδιαιτέρως μὲ τὴν Πάτρα, ὅπου ἐτελέσθη ὁ Γάμος του μὲ τὴν Θεοδώρα, (Μαγδαληνὴ Τόκου, ἀσπασθεῖσα τὸ Ὀρθόδοξον δόγμα καὶ μετανομοσθεῖσαν Θεοδώρα). Στὸ κάστρο του Σανταμερίου τῶν Πατρῶν ἐκοιμήθη κατὰ τὴν γένναν, μαζὶ μὲ τὸ παιδὶ, ἡ σύζυγος τοῦ Κωνσταντίνου Παλαιολόγου Θεοδώρα.

Τέλος ἀνεφέρθη στοὺς ἀγῶνες καὶ τὶς θυσίες τῶν Ἑλλήνων, Κληρικῶν καὶ Λαϊκῶν, οἱ ὁποῖοι 400 ὁλόκληρα χρόνια καὶ γιὰ ἄλλες περιοχὲς 500, ἔδωσαν τὸ αἷμα τους γιὰ νὰ εἴμαστε σήμερα ἐμεῖς ἐλεύθεροι.

Εἰδικὴ ἀναφορὰ ἔκανε ὁ Σεβασμιώτατος στοὺς φύλακες τῶν ἱερῶν καὶ ὁσίων τοῦ Γένους μας, οἱ ὁποῖοι φυλάσσουν πνευματικὲς θερμοπύλες καὶ φωτίζουν τὴν Οἰκουμένη ἀπὸ τὸ ἀειλαμπὲς Φανάριο, συνεχίζοντες τὴν ἱερὰν παράδοση καὶ κρατῶντας ἄσβεστη τὴν λαμπάδα τῆς Ὀρθοδοξίας, ἀλλὰ καὶ τὴν ἱερὰ σκυτάλη, ὥστε νὰ τὴν παραδώσουν ἀτόφια στοὺς ἐπιγενομένους. Ὁ Παναγιώτατος καί Οἰκουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαῖος καί ἡ περί Αὐτόν ἱερά καί ἁγία Ἀδελφότητα.

Τὸ Ἱερὸ Μνημόσυνο τῶν μαρτύρων τῆς Ἁλώσεως, ἐπεσφραγίσθη μὲ τὸν Ἐθνικὸν Ὕμνο.