• ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 28 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2026

• ΣΑΒΒΑΤΟ, 29 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2026

Λιπὼν ὁ Νήφων τὴν κάτω προεδρίαν Χριστῷ παρέστῃ τῷ προέδρῳ τῶν ὅλων.

Αναφερόμαστε στον Άγιο Νήφωνα τον πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως. Για τον μεγάλο αυτό Άγιο της Εκκλησίας, τον ταπεινό που αξιώθηκε τρεις φορές να εκλεγεί στο θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως. Γονείς του ήταν ο Μανουήλ και η Μαρία, καταγόταν από την Πελοπόννησο( νότιο μέρος). Το κοσμικό όνομά του ήταν Νικόλαος.

Ο μικρός Νικόλαος προσκολλήθηκε σε ένα μοναχό με το όνομα Αντώνιος και έγινε μοναχός με το όνομα Νήφων σε μοναστήρι της Επιδαύρου. Μετά την κοίμηση του γέροντός του πηγαίνει στο κάστρο της Νάρδας, όπου γνωρίζει τον ευσεβή Αγιορείτη μοναχό Ζαχαρία και εγκαθίστανται στη μονή της Θεοτόκου στην Αχρίδα. Ο Ζαχαρίας εκλέγεται αρχιεπίσκοπος Αχριδών και ο Νήφων μεταβαίνει στη Μονή Διονυσίου του Αγίου Όρους, όπου χειροτονείται διάκονος και ιερέας. Ευρισκόμενος στη Μονή καλείται και αναλαμβάνει το 1482 Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης. Μετά την κοίμηση του πατριάρχη Συμεών εκλέγεται Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως στα τέλη του 1486.

Ως Πατριάρχης ο Νήφων επιδίδεται με ζήλο στην διόρθωση των κακώς κειμένων και καταχρήσεων του κλήρου. Μετά από δεκαοκτώ μήνες ξεσπά σκάνδαλο με την περιουσία του κοιμηθέντος Πατριάρχη Συμεών. Ο Νήφων στην προσπάθειά του η περιουσία να παραμείνει στο πατριαρχείο και να μη δημευτεί από τους Τούρκους εμφανίζει ανεψιό του Συμεών ως νόμιμο κληρονόμο. Ο Σουλτάνος Βαγιαζήτ Β ΄πληροφορείται τα γεγονότα και καθαιρεί τον Νήφωνα.

Εκλέγεται για δεύτερη φορά Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως το 1497. Εξυφαίνονται συνωμοσίες εις βάρος του, υποπίπτει στην δυσμένεια του σουλτάνου, καθαιρείται, καταδικάζεται σε ισόβια δεσμά και εξορίζεται στην Ανδριανούπολη το 1498.

Ο ηγεμόνας της Βλαχίας Ράντου Δ΄ ο Μέγας (Ράδουλος) περνώντας από την Ανδριανούπολη δωροδοκεί τους φύλακες μπαίνει στην φυλακή και προσκυνά τον Άγιο. Στην Κωνσταντινούπολη κατορθώνει να αποφυλακίσει τον Άγιο και με ειδική άδεια πήγε στην Βλαχία. Φθάνοντας στη Βλαχία ο Άγιος συγκροτεί συνέλευση από κληρικούς και λαϊκούς και χειροτονεί δυο επισκόπους‧ Ριμνίκου και Μπουζαίου. Βοηθάει τον Ρόδουλο στην κατανομή των αξιωμάτων, όπως γίνονταν στο Βυζάντιο. Υποπίπτει στην δυσμένεια του ηγεμόνα γιατί δεν εγκρίνει παράνομο συνοικέσιο της αδελφής του. Απειλείται από τον ηγεμόνα. Καταφεύγει στην εκκλησία, μιλάει στον λαό, αφορίζει τον γαμπρό, προλέγει δυστυχήματα, ακουμπά την πατριαρχική στολή στην Αγία Τράπεζα και φεύγει. Ο ηγεμόνας πληροφορείται τα γεγονότα και διατάσσει να μη δώσει κανείς στον Άγιο ούτε νερό ούτε ψωμί με την απειλή του θανάτου.

Ο Νήφων καταφεύγει σε έρημη καλύβα υπομένοντας την άδικη καταδίκη με χριστιανική καρτερία. Ο Ρόδουλος για να κατασιγάσει την λαϊκή οργή ζητά συγνώμη και προσφέρει δώρα στον Νήφωνα και ζητά να συγχωρέσει τον γαμπρό του. Στο μεταξύ το συνοικέσιο χάλασε. Ο Άγιος είναι ανένδοτος.

Το 1502 ο Άγιος βρίσκεται στη Βλαχία και δέχεται πρόσκληση να αναλάβει για τρίτη φορά τον θρόνο του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως. Αρνείται κατηγορηματικά και με δυο μαθητές του αναχωρεί για την Μακεδονία. Περιοδεύοντας και κηρύττοντας σε διάφορες πόλεις φθάνει στο Άγιο Όρος. Παρουσιάζεται στους μοναχούς της Μονής Διονυσίου ως απλός μοναχός. Αυτοί δεν τον αναγνώρισαν μετά από τόσα χρόνια και ο ηγούμενος της Μονής τον όρισε επιστάτη των ζώων της Μονής ( βουρδουνιάρη ). Ο Άγιος το δέχεται με ταπείνωση.

Με διαταγή του Σουλτάνου φθάνουν στο Άγιο Όρος απεσταλμένοι του Πατριαρχείου και ζητάνε από τον Νήφωνα να γυρίσει στην Πόλη και να αναλάβει Πατριάρχης για τρίτη φορά. Φυσικά, δεν τον εντόπισαν και αναχώρησαν άπρακτοι.

Από Πατριάρχης ο Νήφων, απλός επιστάτης των ζώων. Αυτό έγινε μέχρι να αποκαλυφθεί με θαυματουργικό τρόπο το πραγματικό πρόσωπο του «βουρδουνιάρη». Εκείνο τον καιρό εξ αιτίας του φόβου των πειρατών, που λεηλατούσαν τα μοναστήρια και συλλαμβάνανε ομήρους, σε υψηλά παρατηρητήρια τοποθετούντο μοναχοί για να ελέγχουν τον χώρο. Ένα βράδυ παρατηρητής ήταν ο Νήφων. Την ώρα που προσευχόταν πύρινη στήλη ανέβαινε προς τον ουρανό, την οποία είδαν ενάρετοι μοναχοί. Ο μοναχός που ήταν μαζί με τον Άγιο ξυπνά από τον ύπνο και τον βλέπει να είναι όλος πύρινος. Τρομάζει και καταφεύγει στο μοναστήρι. Ενημερώνει τους άλλους μοναχούς για το συμβάν, το οποίο επιβεβαιώνουν και άλλοι μοναχοί. Καταφεύγουν στην εκκλησία και παρακαλούν τον Θεό να τους φανερώσει ποιος ήταν ο «βουρδουνιάρης».

Η φανέρωση δεν άργησε .Ο ηγούμενος βλέπει σε όραμα πως βρίσκεται στην εκκλησία και του παρουσιάζεται ο προστάτης της μονής Τίμιος Πρόδρομος και του λέγει « Μάζεψε όλη την αδελφότητα και βγείτε να προϋπαντήσετε τον πατριάρχη Νήφωνα. Φθάνει η τόση ταπείνωση που έδειξε σαν βορδουνάρης. Αυτό θα σας βοηθήσει να μην πάθετε μεγάλη ζημιά!» Ξυπνά εκστατικός ο Ηγούμενος και αφού συνέρχεται καλεί σε σύναξη όλους τους μοναχούς και τους αναφέρει το όραμα.

Όταν ο Νήφων γύρισε στο μοναστήρι οι πατέρες με λαμπάδες και θυμιάματα τον υποδέχτηκαν ως Πατριάρχη. Ο μακάριος έπεσε καταγής και τα δάκρυά του πότιζαν την γη. Ο Ηγούμενος βάζει μετάνοια, του φιλά το χέρι και του λέγει «Φτάνει, φτάνει οικουμενικέ φωστήρα η τόση σου υπομονή. Φτάνει η άκρα σου ταλαιπωρία την οποία υπέστης, οικειοθελώς. Φτάνει η τόση ταπείνωση που έδειξες, χωρίς, βεβαίως, να το γνωρίζουμε εμείς οι ευτελείς».

Όλοι οι πατέρες συγκινημένοι βάζουν τα κλάματα και ζητούν συγνώμη από τον Άγιο, ιδιαιτέρως όσοι στεναχώρησαν τον « βουρδουνιάρη».

Μετά την αναχώρηση του Νήφωνα, ξηρασία και λιμός ξέσπασε στη Βλαχία. Ο Ράδουλος αρρώστησε από λέπρα και, πιστεύοντας ότι αυτά συμβαίνουν επειδή φέρθηκε άπρεπα στον Νήφωνα, έστειλε ανθρώπους να τον βρουν

Ο Νήφων παρέμεινε στη Μονή Διονυσίου του Αγίου Όρους, όπου και απεβίωσε στις 3 Σεπτεμβρίου του 1508. Αμέσως μετά το θάνατό του τιμήθηκε ως άγιος σε πολλές περιοχές και η Ορθόδοξη Εκκλησία τον κατέταξε στο Αγιολόγιό της μόλις εννέα έτη αργότερα, το 1517, ορίζοντας να τιμάται η μνήμη του στις 11 Αυγούστου.

Μαθητές του υπήρξαν ο ιερομάρτυρας Ιάκωβος ο εκ Καστορίας που μαρτύρησε το 1520, ο όσιος Μακάριος που μαρτύρησε το 1527, και ο Ιωάσαφ που μαρτύρησε το 1536.

Λειτουργικά κείμενα

Ἀπολυτίκιον

Ἔργοις έλαμψας, τῆς ευσεβείας, πάσαν ηύγασας, τὴν Ἐκκλησίαν, τῆς ταπεινώσεως τρόποις ὑψούμενος, ἀσκητικῶς δοξασθεῖς γὰρ ἐν Ἄθωνι, Πατριαρχῶν καλλονὴ ἐχρημάτισας. Νήφων ἔνδοξε, θείων χαρίτων ἔμπλησον, τοὺς πίστει καὶ πόθω σὲ μεγαλύνοντας.

Κοντάκιον

Τῆς Ἐκκλησίας λύχνος ὤφθης παμφαέστατος, τῇ καθαρότητι σοφὲ τῆς πολιτείας σου, τὰς τοῦ Πνεύματος ἐλλάμψεις καταπλουτήσας. Ἀλλ’ ὡς σκεῦος ἀρετῶν καὶ ὑποτύπωσις, καθοδήγησον ἡμᾶς πρὸς βίον κρείττονα, τοὺς βοῶντάς σοι: Χαίροις Νήφων Πατὴρ ἡμῶν.

Κάθισμα

Ἐγκρατείας τοῖς πόνοις καλλωπιζόμενος, ἀρχιερεὺς θεοφόρος καὶ λειτουργὸς ἱερός, Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ ὤφθης ἐν Πνεύματι, καὶ πρὸς ἀγάπην θεϊκῆν, καὶ τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ, παιδεύεις Νήφων παμμάκαρ, ταῖς πρακτικαῖς ὑποθήκαις, καὶ τῷ τοῦ βίου ὑποδείγματι.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 
ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΠΑΤΡΩΝ

ΔΕΚΑΠΕΝΤΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2026 

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 536η

Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Σ 
ΕΛΕῼ ΘΕΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΤΗΣ ΑΓΙΩΤΑΤΗΣ 
ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΣ ΠΑΤΡΩΝ
 

Πρός 
τό Χριστεπώνυμον Πλήρωμα 
τῆς Ἱερᾶς καί Ἀποστολικῆς Μητροπόλεως Πατρῶν


Παιδιά μου εὐλογημένα, 
Σήμερα ὃλοι μας στεκόμαστε μπροστά στό ἱερό καί ἃγιο Εἰκόνισμα τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, τῆς Θεομήτορος Κόρης καί δικῆς μας στοργικῆς μητέρας καί κατασπαζόμεθα μέ εὐλάβεια τά πανάγια καί ἂχραντα χέρια Της, τά ὁποῖα ἐβάστασαν τόν Δημιουργό τοῦ σύμπαντος κόσμου.

Ἀτενίζομε μέ δέος τήν πανσεβάσμια καί παναγία μορφή Της καί ἱκετευτικά ἀφήνομε τήν καρδιά μας, νά συνομιλήσῃ μαζί Της, ἐκφράζοντάς Της μέ εὐγνωμοσύνη, παράκληση καί ἀπόλυτη ἐμπιστοσύνη, τούς μύχιους τῆς καρδιᾶς μας πόθους, τά πολλά μας αἰτήματα καί ἐκζητοῦντες τήν ἂπειρη ἀγάπη Της καί τήν μεσιτεία Της πρός Κύριον, ὑπέρ πάντων ἡμῶν τῶν ἐλαχίστων καί ἀναξίων δούλων τοῦ Υἱοῦ καί Θεοῦ Της καί Σωτῆρος ἡμῶν.

Σύμπασα ἡ Ὀρθοδοξία, στήν μεγάλη γιορτή Της, Τῆς προσφέρει μῦρα πνευματικά, ἀλλά καί ἂνθη αἰσθητά, ὡς ἀντίδωρο τῶν εὐεργεσιῶν Της, ἐξαιρέτως ὃμως Τήν χαιρετᾶ, Τήν τιμᾶ, Τήν κατασπάζεται καί χάριτας ὁμολογεῖ ἡ Ὀρθόδοξος Ἑλλάς, ἡ παναγιοσκέπαστη καί παναγιοφρούρητη Πατρίδα μας.

Πόλεις καί χωριά, στεριά καί θάλασσα, ριγοῦν καί σκιρτοῦν, ἐνώπιον τῆς Μεγαλόχαρης, τῆς Σουμελᾶ, τῆς Γηροκομήτισσας, τῆς Γοργοεπηκόου, τῆς Μολυβδοσκέπαστης, τῆς Ὑπερμάχου Στρατηγοῦ, τῆς Ἀγιάσσου, τῆς Ἓλωνας, τῆς Μεγαλοσπηλαιώτισσας καί ὃπως ἀλλιῶς τήν ὀνόμασε ὁ εὐσεβής Λαός μας, ἓνεκα τῶν πολλῶν πρός τό εὐσεβές Ἒθνος μας, εὐεργεσιῶν Της.

Οἱ ἱεροί Ὑμνογράφοι, ὓφαναν πρός τιμήν Της θεοδίδακτους ὓμνους, γιά νά ἀποδώσουν τήν ἀλήθεια γιά τό πάνσεπτο Πρόσωπό Της καί οἱ Πατέρες, μέσα ἀπό τίς Οἰκουμενικές Συνόδους, διεσφάλισαν τήν θεοπαράδοτη καί Ἀποστολική παρακαταθήκη:

Ὃτι ἡ Θεόπαις Μαριάμ, εἶναι ἀληθής Θεοτόκος, διότι ἐκυοφόρησε καί ἐβάστασε τό Υἱόν καί Λόγον τοῦ Θεοῦ, ὁ ὁποῖος ἐνηνθρώπησε γιά νά κάνῃ τόν ἂνθρωπο κατά χάριν Θεό..

Ὃτι ἡ Πανακήρατος Κόρη τοῦ Ἰωακείμ καί τῆς Ἂννης, εἶναι καί τιμᾶται ὡς Ἀειπάρθενος, ἀφοῦ πρό τόκου, ἐν τόκῳ καί μετά τόκον, Παρθένος ἒμεινε καί ὡς Παρθένος μακαρίζεται.

Ὃτι Πλατυτέρα τῶν Οὐρανῶν κατέστη, ἀφοῦ ἐχώρησε τόν ἀχώρητον παντί καί ἐβάστασε ἐν ἀγκάλαις Της, τόν ἐν κόλποις τοῦ Πατρός.

Ὃτι ἀνεδείχθη Τιμιωτέρα τῶν Χερουβίμ καί ἐνδοξοτέρα ἀσυγκρίτως τῶν Σεραφίμ, ἀφοῦ πάναγνος καί δοχεῖον πασῶν τῶν ἀρετῶν εἶναι ἡ Κυρία Θεοτόκος.

Ὃτι, ὡς Ὑπέρμαχος Στρατηγός τοῦ Γένους ἡμῶν, ὡδήγησε ἐκ τῶν βασάνων τῆς πικρᾶς δουλείας καί τῶν πολλῶν ὀδυνῶν τήν Ὀρθόδοξον Πατρίδα μας στήν ἀναψυχή τῆς ἐλευθερίας.

Ὃτι Ἐλεοῦσα ἐφάνη πάντοτε, πρεσβεύουσα πρός Κύριον, ὣστε νά ἐλεηθῶμεν οἱ, ἐν ἁμαρτίαις παντίαις, πεπτωκότες.

Ἀδελφοί μου, σήμερα πού Τῆς ἀποδίδομε τήν τιμή, τόν ὓμνο καί τήν εὐχαριστία, ἂς Τῆς δώσωμε καί τήν ὑπόσχεση, ὃτι παρά τήν ἀνθρωπίνην ἀδυναμία καί ἀτέλειά μας, παρά τό ὃτι πολλές φορές τήν ἐπικράναμε, παρά τό ὃτι τόν Πανακήρατον Τόκον Της, τόν Κύριόν μας, πολλάκις ἐλυπήσαμε, θά ἀγωνισθοῦμε τό θέλημα τοῦ Κυρίου νά τηρήσωμε καί τόν δρόμο τῶν Ἁγίων νά ἀκολουθήσωμε, μιμούμενοι τίς ἀρετές Της, ὃσον δυνάμεθα ἐν τῇ ἀνθρωπίνῃ ἀδυναμία μας.

Καί γιά τήν ὑπακοή θά ἐργασθοῦμε καί τήν ταπείνωση καί τήν προσευχή θά καλλιεργήσωμε καί τήν ἐλεημοσύνη θά ὑπηρετήσωμε.

Αἰσθητά κάθε χρόνο, μᾶς δίδεται ἡ εὐκαιρία νά Τήν εὐχαριστήσωμε, ἀφοῦ μέ ὃποια δυνατότητα ἒχομε, μποροῦμε τούς ἀδελφούς μας τούς ἐλαχίστους, νά ἐλεήσωμε καί νά βοηθήσωμε, ὃπως καί ἡ Παναγία μας ἒπραξε μέχρι τό τέλος τοῦ ἐπιγείου βίου Της.

Σᾶς παρακαλῶ λοιπόν, στήν δισκοφορία πού θά πραγματοποιηθῇ σήμερα, ἐάν ἐπιθυμῆτε καί ὃ,τι προαιρεῖσθε νά προσφέρετε ὑπέρ τῶν ἐνδεῶν καί ἐμπεριστάτων καί ἰδιαιτέρως τῶν πυροπλήκτων ἀδελφῶν μας.

Δυστυχῶς καί ἐφέτος ἐβιώσαμε, καί τοπικά, στήν θεόσωστον Ἐπαρχία μας, ἀλλά καί γενικώτερα στήν Πατρίδα μας, τόν ὂλεθρο ἀπό τίς φοβερές πυρκαϊές. Θρηνήσαμε ἣρωες πού θυσιάστηκαν γιά νά σώσουν τίς ζωές καί τίς περιουσίες τῶν συνανθρώπων τους καί ἀτενίσαμε μέ πόνο ψυχῆς τά ἀποκαΐδια ἀπό τούς κόπους τῶν ἀνθρώπων τοῦ μόχθου καί τῆς βιοπάλης. Πέρυσι εἲχαμε πάλι τήν φρικτή ἐμπειρία τίς παραμονές τῆς ἑορτῆς τῆς Παναγίας, νά ζήσωμε τόν ἐφιάλτη, ἀκόμα καί ἐγγύς τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν, μέ ἀνυπολόγιστες καταστροφές.

Εὐχόμεθα ἡ Παναγία μας νά στηρίζῃ καί νά σκεπάζῃ τό Πυροσβεστικό Σῶμα καί ὃλους ὃσοι συνείργησαν στήν κατάσβεση τῶν πυρκαϊῶν, νά ἐνισχύῃ τούς πυρόπληκτους ἀδελφούς μας καί νά ὁδηγῇ εἰς μετάνοιαν καί εἰς συγχώρησιν, ἐκείνους πού μέ τά ἁμαρτωλά τους χέρια, ἒγιναν αἰτία αὐτῆς τῆς συμφορᾶς. Τήν Πατρίδα μας δέ, νά σκέπῃ πάντοτε καί νά φρουρῇ ἀπό κάθε κίνδυνο καί συμφορά. 
Σᾶς ἀσπάζομαι μέ εὐχαριστίες πολλές, μέ ἀγάπη πατρική καί μέ εὐχές γιά ὑγιεία, χαρά καί κάθε εὐλογία παρά Κυρίου, διά πρεσβειῶν τῆς Παναγίας μας.

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ

 U Ο Π Α Τ Ρ Ω Ν Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Σ